Luka płacowa zaczyna się w głowie? Kobiety oczekują od firm o 16% mniej niż mężczyźni

Zmieniają się nie tylko technologie, ale przede wszystkim nasze priorytety i oczekiwania finansowe.

Zarobki pod lupą: Dlaczego kobiety chcą mniej?

Jednym z najbardziej uderzających wniosków z raportu jest fakt, że luka płacowa ma swoje źródło już na etapie aspiracji. Okazuje się, że oczekiwania płacowe pracujących kobiet są przeciętnie o 10–16% niższe niż oczekiwania mężczyzn. Ta różnica utrzymuje się niezależnie od poziomu wykształcenia czy doświadczenia zawodowego.

Mężczyźni znacznie częściej niż kobiety wskazują wysokość wynagrodzenia jako absolutny priorytet. Widać to szczególnie w grupie wiekowej 18-35 lat: aż 38% mężczyzn podało niskie zarobki jako powód rezygnacji z poprzedniej pracy, podczas gdy wśród kobiet ten odsetek wyniósł zaledwie 13%. Co zatem liczy się dla kobiet? Raport wskazuje, że częściej szukają one w pracy równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, stabilności oraz dobrych relacji.

Eksperci BKL zauważają również zjawisko nazwane „karą za macierzyństwo”. Obecność dziecka do siódmego roku życia wyraźnie obniża aspiracje dochodowe kobiet, podczas gdy w przypadku ojców działa mechanizm odwrotny – posiadanie potomstwa staje się bodźcem do oczekiwania wyższych zarobków.

Koniec ery „misji”. Liczy się portfel i czas wolny

Przez lata wmawiano nam, że praca musi być pasją i dawać poczucie sprawstwa. Dane z 2025/26 r. pokazują jednak gwałtowny odwrót od tej narracji. Poczucie sprawczości i „ważności” wykonywanej pracy spadło na sam dół hierarchii pożądanych cech. Jeszcze w 2010 r. było ono kluczowe dla blisko 40% Polaków, dziś ten odsetek jest marginalny.

Obecnie na szczycie listy życzeń królują wysokie dochody, stabilność zatrudnienia oraz czas wolny. Polacy coraz częściej postrzegają pracę w sposób pragmatyczny i instrumentalny – ma ona zapewniać godne życie i środki na realizację pasji poza biurem. Co ciekawe, to przesunięcie dotyczy wszystkich pokoleń, nie tylko najmłodszych.

Mit pokolenia Z: Czy naprawdę jesteśmy tak różni?

Raport BKL rzuca nowe światło na tzw. „konflikt pokoleń”. Wbrew powszechnym stereotypom, przedstawiciele pokolenia Z nie różnią się drastycznie od swoich starszych kolegów pod względem poglądów na pracę. Choć młodzi cenią czas wolny i szybki rozwój, ich postawy są w dużej mierze efektem „ducha czasu”, który dotyka wszystkich.

Różnice, które widzimy, wynikają częściej z etapu życia i stażu pracy niż z trwałej, pokoleniowej zmiany wartości. Młodzi ludzie w 2025 roku po prostu adaptują się do obecnych warunków rynkowych, podobnie jak robili to ich rodzice trzy dekady temu, tylko w innych okolicznościach technologicznych.

AI w polskich firmach: „Shadow AI” i brak kompetencji

Sztuczna inteligencja to temat, który elektryzuje media, ale w polskich firmach jej wdrażanie idzie powoli. Choć 30% pracodawców dostrzega wpływ AI na swój biznes, to tylko 13% faktycznie ją wdraża.

Ciekawym zjawiskiem jest tzw. „shadow AI” – sytuacja, w której firmy oficjalnie nie korzystają z nowych narzędzi, ale ich pracownicy robią to na własną rękę, by ułatwić sobie codzienne zadania (np. pisanie e-maili czy analizę danych). Główne bariery we wdrażaniu AI w Polsce to nie brak sprzętu, ale deficyt odpowiednich umiejętności (53%) i trudności z pozyskaniem specjalistów (59%).

Firmy w obliczu drożyzny i braku ludzi

Dla pracodawców największym wyzwaniem roku 2025 nie jest technologia, lecz koszty. Aż 64% firm wskazuje na wzrost kosztów pracy, a 63% na ogólny wzrost kosztów prowadzenia działalności jako główne bariery rozwoju.

W obliczu tych trudności rynek staje się coraz bardziej wymagający pod kątem kompetencji. Firmy nie szukają już tylko „fachowców” w wąskim sensie. Deficytowym towarem stały się umiejętności przekrojowe: odpowiedzialność, zarządzanie czasem, odporność na stres i kreatywność. To właśnie w tych obszarach występuje największe niedopasowanie – pracodawcy chcą tych cech, a kandydaci często nie potrafią ich dowieść.

Uczymy się sami, głównie w internecie

Polacy chcą się rozwijać, ale robią to po swojemu. 76% dorosłych podnosiło swoje kompetencje w ciągu ostatniego roku, jednak większość z nich unika formalnych kursów czy szkół. Króluje uczenie się nieformalne (71%), a głównym źródłem wiedzy stał się internet: filmy na YouTube, podcasty i blogi specjalistyczne.

Bardzo silnie zyskuje na znaczeniu uczenie się w miejscu pracy. Już 38% Polaków deklaruje, że zdobywa nowe umiejętności poprzez shadowing (obserwację kolegów), mentoring czy rotację zadań. Niestety, dostęp do takich możliwości jest nierówny – na wsparcie w rozwoju mogą liczyć głównie osoby na wyższych stanowiskach i w dużych firmach.

Co nas czeka? Emerytura bez planu

Raport BKL ostrzega również przed brakiem planowania przyszłości. Ponad 20-30% Polaków, niezależnie od wieku, nie wie, kiedy planuje przejść na emeryturę. Decyzje te są zazwyczaj reaktywne i podyktowane jedynie osiągnięciem ustawowego wieku.

Tymczasem gospodarka będzie potrzebowała doświadczonych rąk do pracy. Obecnie około 10% emerytów wciąż pracuje, a najsilniejszą motywacją do pozostania w firmie dla kobiet jest potrzeba kontaktu z ludźmi, zaś dla mężczyzn – zbyt niskie świadczenia.

Podsumowując, wyniki Bilansu Kapitału Ludzkiego 2025/26 rysują obraz rynku pracy, który jest w zawieszeniu między starymi przyzwyczajeniami a nowymi wyzwaniami. Kluczem do przetrwania – zarówno dla pracownika, jak i pracodawcy – będzie w nadchodzących latach elastyczność i gotowość do ciągłej nauki, bo stare zasady gry właśnie przestają obowiązywać.

Cały raport przeczytasz na stronie: Nowe czy stare zasady gry na rynku pracy.