Presja zakupowa i ukryte opłaty. Raport KE o nieuczciwych praktykach sprzedawców

Koordynowana przez Komisję Europejską akcja typu „sweep” dotyczyła promocji prowadzonych w czasie Black Friday i Cyber Monday. Jej celem było sprawdzenie, czy stosowane przez sprzedawców praktyki cenowe są zgodne z unijnymi przepisami chroniącymi konsumentów. W działania zaangażowały się organy z 23 państw członkowskich UE oraz Islandia i Norwegia, które przeanalizowały funkcjonowanie 314 sklepów internetowych.

Nieuczciwe praktyki sprzedawców 

Okazało się, że 30 proc. sprzedawców podawał rabaty w sposób niezgodny z dyrektywą o wskazywaniu cen, zgodnie z którą cena referencyjna ma być najniższą ceną stosowaną w ciągu ostatnich 30 dni przed promocją. Ujawniono też naruszenia podczas sprzedaży internetowej, takie jak dodawanie opcjonalnie produktów do koszyka (36 proc. sprzedawców, w tym 40 proc. tych przypadków odbyło się bez zgody klienta), ukrywanie opłat, np. za wysyłkę (10 proc. sprzedawców). Ponadto 34 proc. sprzedawców stosowało porównania cen, ale w 60 proc. nie wyjaśniało ich sprawy. 18 proc. używało technik nacisku (np. fałszywych komunikatów o braku towaru lub liczników czasu, z czego połowa była myląca). 

Jak nie dać się złapać na fałszywe promocje?

Eksperci zwracają uwagę, że konsumenci mogą się skutecznie bronić przed nieuczciwymi praktykami, jeśli zachowają czujność podczas zakupów online. Przede wszystkim warto sprawdzać historię cen produktu — pomocne są w tym porównywarki cen lub specjalne wtyczki do przeglądarek, które pokazują, czy dana „promocja” jest rzeczywista. Należy również dokładnie analizować zawartość koszyka przed finalizacją zamówienia. Zdarza się, że sprzedawcy automatycznie dodają dodatkowe usługi lub produkty, takie jak ubezpieczenia czy rozszerzone gwarancje. Każdą taką pozycję można usunąć przed zakupem.

Warto też zachować dystans wobec komunikatów wywierających presję, takich jak „została ostatnia sztuka” czy „oferta kończy się za 5 minut”. Często są one generowane automatycznie i nie odzwierciedlają rzeczywistej dostępności produktu. Dobrą praktyką jest także sprawdzanie pełnych kosztów zamówienia jeszcze przed płatnością — w tym opłat za dostawę czy dodatkowych usług, które nie zawsze są jasno widoczne na początku procesu zakupowego.

W Polsce nad przestrzeganiem praw konsumentów czuwa UOKiK oraz Inspekcja Handlowa, a wsparcia w indywidualnych sprawach udzielają także rzecznicy konsumentów.