Jak wygląda rynek pracy dla osób z niepełnosprawnościami? Nowy raport Fundacji Integralia

Raport „Milion niewykorzystanych talentów” stanowi jedną z najbardziej wszechstronnych diagnoz dostępnych na rynku. Autorzy opracowania zintegrowali dane z wielu kluczowych źródeł, w tym Głównego Urzędu Statystycznego (Narodowy Spis Powszechny, BAEL), PFRON oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dzięki temu publikacja prezentuje rzetelny obraz luki zatrudnieniowej w Polsce.

Wartość merytoryczną raportu podnosi analiza praktycznych wdrożeń w wiodących organizacjach. Publikacja uwzględnia doświadczenia takich firm jak Grupa ERGO Hestia, Accenture Polska, Santander Bank Polska, mBank czy Amazon. Wielowymiarowe podejście pozwoliło na sformułowanie konkretnych rekomendacji biznesowych, osadzonych w realiach 2026 roku.

Obiektywna diagnoza rynku

Z raportu wyłania się obraz rynku o ogromnym, lecz zamrożonym potencjale. Wskaźnik aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami w Polsce wynosi tylko 33,1 proc. – ponad dwukrotnie mniej niż w całym społeczeństwie (73,4 proc.). 1,06 miliona osób z niepełnosprawnościami to nie abstrakcyjna liczba, ale konkretni ludzie z różnorodnymi kompetencjami i talentami – realny i niewykorzystany potencjał zatrudnieniowy.

– Ten temat jest zbyt rzadko poruszany w strategiach polskich firm. A przecież liczby wyraźnie wskazują, jak duży potencjał czeka na pracodawców, którzy zdecydują się na włączanie do organizacji osób z niepełnosprawnościami. Staramy się dawać przykład. ERGO Hestia wpisała zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami wprost w strategię firmy, tuż obok najważniejszych celów biznesowych. Takie podejście zaowocowało zatrudnieniem ponad 150 osób z niepełnosprawnościami wśród prawie 3 400 pracowników Grupy, z czego około 70 proc. pracuje na stanowiskach specjalistycznych i menedżerskich. To zdecydowanie najwyższy odsetek w polskich finansach – podkreśla Artur Borowiński, Prezes Grupy ERGO Hestia.

"Siedem grzechów głównych"

Publikacja nie ogranicza się do diagnozy – wskazuje konkretne drogi do zmiany. Autorzy zidentyfikowali „siedem grzechów głównych" – najczęstsze błędy pracodawców, które blokują zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami: od nieświadomych uprzedzeń, przez obawy przed kosztami dostosowań, po mylne przekonania o niskiej produktywności tej grupy.

Równocześnie raport prezentuje „Kompas dla pracodawców" – praktyczny przewodnik zilustrowany konkretnymi przykładami, narzędziami i dobrymi praktykami sprawdzonymi przez wiodące polskie firmy.

– Nasz raport uczciwie diagnozuje sytuację, ale przede wszystkim daje proste rozwiązania, które mogą pomóc każdemu menedżerowi zrobić pierwszy krok – mówi Dagmara Senda, prezeska Fundacji Integralia. – Wyłączmy myślenie kategoriami litości czy pomocy. Rozmawiajmy o korzyściach ekonomicznych i kompetencjach. Wtedy zatrudniamy człowieka, który wnosi do firmy konkretną wiedzę i umiejętności.

Dokument obala stereotypy – pokazuje, że aż 89,9 proc. aktywnych zawodowo osób z niepełnosprawnościami ma umiarkowany lub lekki stopień niepełnosprawności. Tylko 7–10 proc. osób z ograniczeniami w poruszaniu się to użytkownicy wózków – większość potrzebuje jedynie ergonomicznych dostosowań, a nie kosztownych przebudów.

Odpowiedź na wyzwania rynku pracy

Liczby podane w raporcie wpisują się w szerszy kontekst zmian demograficznych i gospodarczych. Polski rynek pracy notuje najszybszy spadek populacji produkcyjnej w Unii Europejskiej – prognozowany spadek o 2,1 mln osób (12,6 proc.) do 2035 roku. Jednocześnie Polska ma najwyższą w Europie lukę zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami: 40 punktów procentowych wobec średniej unijnej wynoszącej 20 punktów procentowych. Jak wskazują autorzy raportu, zmniejszenie luki do poziomu średniej UE oznaczałoby potencjał 170 tys. dodatkowych pracowników – realną odpowiedź na niedobór rąk do pracy.

Jak nowe technologie wpływają na rynek

Rynek pracy jest w momencie ewolucji (choć niektórzy mówią wręcz o rewolucji). Sztuczna inteligencja powoduje, że zmienia się sposób, w jaki wykonujemy swoje obowiązki, powstają zupełnie nowe stanowiska, inaczej wyglądają też procesy rekrutacyjne. Czy te przeobrażenia wpłyną na strukturę zatrudniania osób z niepełnosprawnościami? Wiele z nowych zawodów wymaga np. ogromnego skupienia na konkretnych czynnościach, a w tym chociażby osoby neuroatypowe bywają świetne. W rozmowie z mycompanypolska.pl, Daria Uljanicka, wiceprezeska Fundacji, przekonuje, że tak. - Ponadto osoby z niepełnosprawnościami są niezwykle lojalne. To istotne, ponieważ spora rotacja pracowników rujnuje obecnie nie tylko rodzime przedsiębiorstwa - dodaje.

„Sprawny staż” zmienia rynek

Integralną częścią premiery raportu było podsumowanie ostatniej edycji flagowego programu Fundacji – „Sprawny staż”. Program jest otwarty dla studentów i absolwentów z ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności, którzy chcą zdobyć pierwsze doświadczenia w korporacyjnym środowisku, w atmosferze pełnej inkluzywności.

– Sukces programu potwierdza tezy postawione w raporcie: odpowiednie przygotowanie procesu rekrutacji i onboardingu pozwala pozyskać lojalnych i wykwalifikowanych pracowników – zauważa Dagmara Senda.

Fundacja zaprasza zarówno kandydatów, jak i pracodawców do udziału w piątej edycji programu. Więcej informacji dostępnych jest na stronie inicjtaywy.

Pełny raport „Milion niewykorzystanych talentów 2026” dostępny jest bezpłatnie TUTAJ.