Naukowcy i startupowcy mogą otrzymać bon o wartości 50 000 zł na projekty biotechnologiczne i biomedyczne

Program został stworzony po to, by pomóc badaczom przejść od teorii do twardych danych eksperymentalnych. Takie dane są niezbędne do planowania kolejnych kroków, pisania publikacji, ubiegania się o granty czy nawiązywania współpracy z partnerami biznesowymi.

POL-OPENSCREEN 2.0 jest finansowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Wsparcie udziału polskich zespołów naukowych w międzynarodowych projektach infrastruktury badawczej”.

Dla kogo jest to wsparcie?

Z bonów mogą skorzystać zarówno przedstawiciele świata nauki, jak i młodzi przedsiębiorcy. Program jest skierowany do:

• doktorantów i doktorantek,
• naukowców i naukowczyń oraz całych zespołów badawczych (z uczelni i instytutów),
• startupów biotechnologicznych (spółek typu spin-off i spin-out), które rozwijają innowacje w obszarze nauk biologicznych, chemicznych i medycznych.

Wsparcie jest szczególnie cenne dla tych, którzy mają już obiecującą cząsteczkę chemiczną, pulę związków lub konkretną koncepcję, ale potrzebują profesjonalnej infrastruktury, by sprawdzić ich działanie.

Od badań przesiewowych po chemię medyczną

Zakres prac w ramach bonu nie jest narzucony z góry – jest on ustalany indywidualnie i dopasowywany do charakteru projektu, dostępnych próbek oraz rodzaju materiału badawczego. Uczestnicy mogą skorzystać z:

• wysokoprzepustowych badań przesiewowych,
• biologii chemicznej,
• zaawansowanych technik obrazowania,
• chemii medycznej.

Co ważne, POL-OPENSCREEN 2.0 łączy polskie zasoby z europejską siecią EU-OPENSCREEN ERIC. Oznacza to, że rodzime projekty mogą stać się częścią międzynarodowego systemu wczesnego odkrywania leków.

Co zyskują naukowcy, a co startupy?

Dla środowiska akademickiego bon to przede wszystkim dostęp do aparatury, która pozwala przetestować hipotezę w warunkach eksperymentalnych. Dzięki projektom pilotażowym naukowcy mogą uzyskać dane do doktoratów czy wniosków grantowych oraz zidentyfikować tzw. związki typu hit (aktywne cząsteczki wytypowane do dalszych prac). Pozwala to na wczesną ocenę potencjału projektu i podjęcie świadomej decyzji o jego przyszłości.

Dla startupów z sektora biotech to z kolei szansa na ograniczenie ryzyka. Zanim firma zainwestuje duże środki w rozwój technologii lub zacznie negocjacje z inwestorami, może sprawdzić swój pomysł na lek lub narzędzie badawcze przy wsparciu ekspertów. Dostęp do zaplecza technologicznego i wiedzy specjalistów pozwala lepiej przygotować projekt do dalszego finansowania i rozmów biznesowych.

Wymierna wartość: Od teorii do dowodów

Dlaczego warto sięgnąć po bon badawczy? Przede wszystkim pozwala on na błyskawiczne przejście od naukowej hipotezy do twardych danych eksperymentalnych. To kluczowy moment, który pomaga ocenić, czy dana cząsteczka, biblioteka związków lub nowatorska koncepcja technologiczna ma realny potencjał, by stać się lekiem lub nowym narzędziem badawczym.

Dzięki takiemu wsparciu naukowcy i przedsiębiorcy ograniczają ryzyko marnowania czasu i zasobów na projekty, które mogłyby okazać się ślepą uliczką. Uzyskane wyniki stają się mocnym fundamentem do przygotowania wniosków grantowych, publikacji oraz rozmów z partnerami biznesowymi. Co więcej, dzięki powiązaniu POL-OPENSCREEN 2.0 z europejską siecią EU-OPENSCREEN ERIC, polskie pomysły zyskują szansę na zaistnienie w międzynarodowym systemie wczesnego odkrywania leków, co w przyszłości może przełożyć się na nowe terapie ratujące zdrowie i życie.

Na co konkretnie można przeznaczyć bon?

Fundusze z bonu pozwalają na sfinansowanie szerokiego zakresu działań, które weryfikują projekt w praktyce. W zależności od potrzeb, usługa może obejmować:

• Adaptację testu biologicznego – dostosowanie go tak, aby można było badać ogromną liczbę próbek w krótkim czasie (format wysokoprzepustowy).
• Pilotażowe badania przesiewowe – testowanie związków chemicznych w celu wyłonienia tych, które wykazują pożądane działanie.
• Identyfikację i walidację „hitów” – czyli wskazanie i potwierdzenie aktywności najobiecujących cząsteczek.
• Wyznaczanie parametrów aktywności – badanie wskaźników IC50 (stężenie hamujące) oraz EC50 (stężenie wywołujące odpowiedź biologiczną).
• Doradztwo eksperckie – wsparcie w planowaniu dalszych etapów, rozwoju technologii i poszukiwaniu finansowania.

Technologia w służbie innowacji

Program oferuje dostęp do bardzo konkretnych i zaawansowanych usług laboratoryjnych. Możliwa jest m.in. adaptacja testów do płytek 384-dołkowych dla linii komórkowych, białek czy RNA, a także wykorzystanie wielokolorowej mikroskopii konfokalnej.

W ramach bonu można przeprowadzić badania przesiewowe dla nawet 5 tysięcy związków. Ciekawym rozwiązaniem jest metoda cell painting – to zaawansowane obrazowanie, które pozwala na szczegółową analizę cech komórek po barwieniu ich organelli. W obszarze chemii medycznej naukowcy mogą liczyć na syntezę do 5 pochodnych aktywnego związku, co pozwala na jego wstępną optymalizację. Wsparcie obejmuje również projektowanie chemioinformatyczne oraz zautomatyzowane oczyszczanie i izolację związków z materiału biologicznego.

Proof of Concept – dowód, że to działa

Całość prac realizowanych w ramach bonu sprowadza się często do wykonania tzw. Proof of Concept. To etap, na którym badacze zyskują wstępne potwierdzenie, że ich koncepcja nie tylko dobrze wygląda na papierze, ale faktycznie działa w praktyce i rokuje na dalszy rozwój.

Usługa opiera się na czterech filarach nowoczesnej nauki:

1. HTS (High-Throughput Screening) – technologia szybkiego testowania wielkich kolekcji związków, która weryfikuje to, co rzeczywiście działa w układzie biologicznym, uzupełniając analizy komputerowe i AI.
2. Biologia chemiczna – pozwalająca zrozumieć mechanizm działania cząsteczek w modelach biologicznych.
3. Chemia medyczna – wspierająca modyfikację cząsteczek, by były lepiej przygotowane do kolejnych faz badań.
4. Zaawansowane techniki obrazowania – umożliwiające precyzyjną ocenę tego, jak komórki reagują na badane substancje.

Jak wygląda realizacja bonu?

Proces rozpoczyna się tuż po ogłoszeniu listy laureatów. Pierwszym krokiem są formalności – podpisanie umowy zajmuje do 30 dni roboczych. Gdy dokumenty są gotowe, dochodzi do kluczowego spotkania z ekspertami. To moment na szczegółowe omówienie założeń projektu, dostępnych próbek oraz materiałów, które zostaną poddane analizie.

Sama usługa to połączenie doradztwa eksperckiego oraz konkretnych testów laboratoryjnych. Prace ruszają w momencie dostarczenia próbek i odczynników. Całość badań trwa maksymalnie 6 miesięcy od podpisania umowy, zgodnie z ustalonym harmonogramem. Warto jednak pamiętać o specyfice biologii – jeśli projekt wymaga hodowli komórek, sam ten etap wraz z analizą i raportowaniem zajmuje zazwyczaj około miesiąca. W trakcie współpracy przewidziano co najmniej dwa spotkania: inauguracyjne oraz końcowe, służące prezentacji wyników.

Co zostaje w rękach badacza?

Zwieńczeniem prac jest szczegółowy raport z wynikami badań. To kompleksowy dokument, który zawiera nie tylko listę użytych odczynników, sprzętu czy linii komórkowych, ale przede wszystkim:

• dokładny opis procedur przygotowania próbek i wykonanych testów,
• wizualizację wyników pomiarów,
• wskazówki istotne dla poprawnej interpretacji danych,
• podsumowanie oraz finalne wnioski.

Ważną kwestią dla każdego twórcy są prawa własności. Prawa do wyników uzyskanych w ramach usługi należą w całości do beneficjenta. Z kolei know-how, czyli specjalistyczna wiedza techniczna, procedury, protokoły oraz autorskie metody badawcze wykorzystane do przeprowadzenia analiz, pozostają po stronie Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN.

Należy również pamiętać o kwestiach finansowych: koszt odczynników nie jest pokrywany z bonu, a ostateczny zakres prac zależy od stopnia skomplikowania testu i zapisów w dokumentacji naboru.

Plan na najbliższe lata: Tylko 10 szans

Program ma charakter limitowany. W ramach całej inicjatywy POL-OPENSCREEN 2.0 Instytut Chemii Bioorganicznej PAN przyzna łącznie tylko 10 bonów badawczych.

Harmonogram ich przyznawania rozłożono na kilka lat:

• 2025 rok: dwa bony (już przyznane),
• 2026 rok: dwa bony,
• 2027 rok: dwa bony,
• 2028 rok: cztery bony.

Zakończenie naboru wniosków: 30 czerwca 2026 r., godz. 23:59.

Zgłosić można się tu: APLIKUJ