Whitney Houston patronką polskiego wynalazku. Startup Uhura Bionics przywraca głos i uczy chorych śpiewać

Globalne wyzwanie: Lawinowy wzrost zachorowań

Problem utraty głosu staje się coraz bardziej palący w skali światowej. Według najnowszej analizy opublikowanej w 2025 roku w BMC Cancer, prognozy dotyczące nowotworu krtani są niepokojące. Do 2050 roku globalna liczba nowych przypadków u mężczyzn może wzrosnąć o 72,5 proc., a liczba zgonów aż o 81,3 proc. Choć choroba częściej dotyka mężczyzn, podobny trend widać u kobiet: przewiduje się wzrost zachorowań o niemal 70 proc. i zgonów o ponad 83 proc.

To właśnie nowotwór jest główną przyczyną operacji laryngektomii, czyli całkowitego usunięcia krtani. Choć zabieg ten ratuje życie, cena za przetrwanie jest wysoka – pacjent trwale traci swój naturalny głos. Statystyki pokazują, że po 12 miesiącach od zabiegu ponad jedna trzecia pacjentów spełnia kryteria klinicznej depresji.

Bariery, o których się nie mówi

Trudności po operacji wykraczają daleko poza samą utratę mowy. Pacjenci muszą na nowo uczyć się połykać i funkcjonować w społeczeństwie, co często wiąże się z lękiem przed niezrozumieniem, szczególnie w hałasie czy podczas rozmowy przez telefon. Dochodzą do tego krzywdzące stereotypy.

– W kulturze jest dużo złych przykładów – przekaz jest taki, że osoba z laryngofonem brzmi robotycznie, dziwnie. Przebywając w Stanach Zjednoczonych, bardzo często zauważałem także reklamy antynikotynowe, w których pojawiały się osoby po laryngektomii. Dlaczego w przestrzeni publicznej pokazuje się stomę – zwykły otwór w ciele służący do oddychania – jako coś odpychającego? Moim zdaniem to bardzo krzywdzący sposób reprezentacji, bo ludzie zaczynają bać się stomy i traktować ją jak coś wstydliwego. Osobom po laryngektomii zajmuje wiele lat, żeby się z tym pogodzić albo nie udaje im się to nigdy. Warto pokazywać takie osoby w zwykłych sytuacjach – nie przez pryzmat ich głosu – podkreśla Konrad Zieliński, cofounder i CEO Uhura Bionics.

Misja: Głos to coś więcej niż słowa

Konrad Zieliński zna te wyzwania z własnego doświadczenia. Zachorował na raka krtani w wieku 17 lat, a sześć lat później musiał przejść operację usunięcia tego organu. To właśnie jego osobista historia stała się impulsem do założenia startupu Uhura Bionics i zrewolucjonizowania rynku urządzeń ułatwiających mowę. Podczas studiów Zieliński badał anatomię komunikacji, dochodząc do wniosku, że obecne na rynku rozwiązania są niewystarczające.

– Uważam, że w kontekście porozumiewania się, intonacja, tempo i ton głosu są równie istotne jak same słowa. Wyrażanie emocji, które są czytelne właśnie poprzez wymienione elementy mowy, jest podstawą komunikacji – wspólne śmianie się, płakanie, życzenia, pytania. To najważniejsze pod względem emocjonalnym momenty życia – powiedzenie komuś bliskiemu „kocham cię” w sposób, który w pełni to uczucie wyrazi. Rozwiązania obecnie dostępne na rynku nie pozwalają osobom po zabiegu usunięcia krtani na pełną ekspresję emocjonalnych niuansów, śmiech, płacz czy śpiew. Chciałbym to zmienić – wyjaśnia Konrad Zieliński.

Od polskiego startupu do globalnej ekspansji

Firma Uhura Bionics powstała pod koniec 2022 roku z inicjatywy dwóch studentów – Konrada Zielińskiego i Marka Grzelca. Projekt szybko zyskał uznanie i wsparcie finansowe. Kluczowa okazała się współpraca z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) w ramach programu „Platformy startowe dla nowych pomysłów”. 

Kolejne dofinansowanie w wysokości 2 milionów złotych z Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej (FEPW) – realizowanego przez PARP – pozwoliło spółce na skalowanie działań i opatentowanie innowacyjnej sztucznej krtani Tik-Tak.

– Przełomowym momentem było uruchomienie własnej produkcji. Zauważyliśmy, że logopedzi czy lekarze zupełnie inaczej reagują, kiedy mamy produkt w pudełku, który można postawić na półce i sprzedać pacjentowi, niż kiedy mamy tylko pomysł w głowie – wspomina Zieliński.

Obecnie startup produkuje 500 sztucznych krtani, które dzięki amerykańskiemu partnerowi trafią na rynki światowe. Uhura Bionics rozwija się także w Dolinie Krzemowej, uczestnicząc w programie SF Startup Labs, oraz zdobywa nagrody w prestiżowych konkursach, takich jak Polish Startup Competition podczas Infoshare w Gdańsku czy Carpathian Startup Fest w Rzeszowie. Spółka otrzymała również grant od ElevenLabs.

Rok 2026: Premiera urządzenia „Whitney”

Największym osiągnięciem startupu ma być jednak nadchodzące urządzenie Whitney. Na tle dotychczasowych technologii wyróżnia się ono możliwością naturalnego odwzorowania intonacji, obsługą kobiecego głosu oraz funkcjami wykraczającymi poza standardową mowę. Dzięki „Whitney” pacjenci będą mogli prowadzić ciche rozmowy, śmiać się, a nawet śpiewać.

To spełnienie marzeń samego Konrada Zielińskiego, który oprócz prowadzenia biznesu, kontynuuje karierę naukową i przygotowuje doktorat na Uniwersytecie Warszawskim. W swoich badaniach analizuje codzienne, trudne sytuacje osób mówiących atypowo.

– Najpierw stworzyłem dla siebie listę sytuacji, które są trudne i problematyczne, ale da się je rozwiązywać. To na przykład granie na gitarze i śpiewanie w nowej grupie znajomych, wspinanie się z liną i krzyczenie do partnera „daj mi więcej luzu na linie” czy pływanie na plaży z dzieckiem znajomych. Każda z tych sytuacji wymaga umiejętności przekazywania emocji poprzez mowę. Co za tym idzie, aby realnie pomóc osobom używającym aparatów mowy w pokonaniu tej bariery, potrzebne są rozwiązania, które wprowadzą opcję wyrażania uczuć przez głos. To nasza misja – podkreśla CEO Uhura Bionics.

Publiczny sprawdzian nowej technologii

Choć oficjalne wejście na rynek planowane jest na koniec 2026 roku, możliwości nowego urządzenia będzie można poznać znacznie wcześniej. Już 26 czerwca br. w warszawskim Parku Bródnowskimodbędzie się wyjątkowy koncert. Konrad Zieliński, który w ramach przygotowań uczęszcza na lekcje śpiewu, zaprezentuje tam trzy utwory, korzystając z prototypu Whitney.

– Razem z Gabi, naszą Chief of Staff, a zarazem instruktorką śpiewu w studiu Vocalis, przygotowujemy koncert w Parku Bródnowskim 26 czerwca br. W jego trakcie wykonam trzy utwory przy użyciu Whitney, będzie to premiera tego urządzenia. Jestem bardzo podekscytowany – chodzę nawet na lekcje śpiewu!– mówi Konrad Zieliński.

Dla osób po laryngektomii, które do tej pory czuły się wykluczone lub wstydziły się swojego głosu, sukcesy Uhura Bionics dają nadzieję na powrót do normalności. Jak podsumowuje sam twórca: – Wiem z własnego doświadczenia, że dobór odpowiedniego urządzenia potrafi odmienić życie.