Wojsko rozwija systemy AI do walki z wrogiem. 5 projektów, które wdrożyła polska armia

Współpraca tych trzech obszarów jest kluczowa, by budować własne kompetencje technologiczne.

– Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji rozpoczęło swoją działalność w zeszłym roku. Od tego czasu rozpoczęliśmy współpracę w ramach hubu technologicznego z przemysłem, nauką i wojskiem. Naszą ambicją jest to, żeby te trzy podmioty łączyć i zwiększać zdolności związane z wdrażaniem sztucznej inteligencji w siłach zbrojnych. W tym zakresie mocno współpracujemy z dostawcami sprzętu i platform dla wojska, aby rozszerzać te nowoczesne platformy wojskowe o elementy sztucznej inteligencji – podkreśla płk Piotr Turek, szef Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji Dowództwa Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni w Ministerstwie Obrony Narodowej.

Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji przyspiesza badania i wdrożenia

Funkcjonujące od roku Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji odpowiada za rozwój i wdrażanie rozwiązań AI w kluczowych obszarach działania Sił Zbrojnych RP, w tym w analizie danych wywiadowczych i rozpoznawczych, wsparciu dowodzenia oraz cyberbezpieczeństwie. Projekty rozwijane w ramach centrum mają charakter wdrożeniowy i są testowane w warunkach zbliżonych do operacyjnych. Ich celem jest szybkie przejście od etapu badań do praktycznego zastosowania w siłach zbrojnych, przy ścisłej współpracy z instytutami badawczymi i partnerami przemysłowymi.

– Zrealizowaliśmy pierwsze projekty pilotażowe z polską nauką, w szczególności z instytutami badawczymi, np. Instytutem Badawczym IDEAS. Udało nam się wspólnie zrealizować pięć projektów. Jeden z nich dotyczył budowania świadomości sytuacyjnej na polu walki, a cztery pozostałe dotyczyły obszaru wzmacniania cyberbezpieczeństwa z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Mocno współpracujemy też z naszymi partnerami i sojusznikami NATO – wskazuje szef CISI DKWOC.

NATO DIANA pomaga startupom dostarczać rozwiązania dla armii

Rozwój projektów AI w wojsku wpisuje się w szerszy trend zacieśniania współpracy między sektorem cywilnym a obronnym. W Polsce powstają elementy tego ekosystemu, w tym akcelerator NATO DIANA w Krakowie, który łączy naukę, startupy i wojsko w rozwijaniu technologii o podwójnym zastosowaniu – zarówno dla bezpieczeństwa, jak i gospodarki.

Rozwiązania rozwijane w tym modelu znajdują zastosowanie bezpośrednio w działaniach operacyjnych. Na współczesnym polu walki kluczowe znaczenie ma szybkie łączenie i analiza danych z wielu źródeł, w tym systemów rozpoznania i sensorów. Rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji pozwalają przekształcać te informacje w spójny obraz sytuacji operacyjnej i wspierać proces podejmowania decyzji.

– Stworzyliśmy Inkubator Projektów AI, gdzie nasi inżynierowie budują pewne rozwiązania od podstaw. Naszym celem jest zbudowanie również w zakresie sztucznej inteligencji autonomii technologicznej, żeby w newralgicznych obszarach, gdzie mówimy o wsparciu dowodzenia, nasze wojska były autonomiczne, żeby były w stanie wykorzystywać technologie, które daje zarówno polski przemysł, polska nauka, jak i te elementy, które wytworzyliśmy w naszych zespołach DKWOC – mówi płk Piotr Turek. 

Polskie startupy tworzą rozwiązania AI dla armii NATO

Rozwój tzw. technologii podwójnego zastosowania (dual-use) sprawił, że polskie startupy i firmy technologiczne stały się w ostatnich latach bardzo atrakcyjnymi partnerami dla wojska. Część z nich rozwijała się samodzielnie, a część przy wsparciu dedykowanych programów obronnych, takich jak natowski akcelerator innowacji NATO DIANA czy inicjatywy Ministerstwa Obrony Narodowej.

Poniżej podajemy przykłady najciekawszych polskich startupów (i firm, które ze startupów wyrosły na potężne scaleupy), których rozwiązania wspierają wojsko i struktury NATO:

1. SatRev (wcześniej SatRevolution)

• Rozwiązanie: Projektowanie, produkcja i eksploatacja nanosatelitów obserwacyjnych Ziemi (m.in. konstelacja STORK).
• Implementacja: Dostarczają wojsku wysokorozdzielcze dane satelitarne (zobrazowania optyczne). Z ich usług korzysta m.in. polskie Ministerstwo Obrony Narodowej, co pozwala na niezależne i szybkie pozyskiwanie danych obrazowych (IMINT – Imagery Intelligence) na potrzeby rozpoznania pola walki czy monitorowania granic. Ich infrastruktura wpisuje się również w szersze programy sojusznicze NATO w kosmosie.

2. Advanced Protection Systems (APS)

• Rozwiązanie: Nowoczesne systemy antydronowe (SKYctrl i FIELDctrl) opierające się na autorskich radarach 3D MIMO. Oprogramowanie i radary potrafią wykrywać, śledzić, klasyfikować i neutralizować małe bezzałogowce niezależnie od warunków pogodowych.
• Implementacja: To jeden z największych sukcesów zbrojeniowych wywodzących się z polskiego środowiska startupowego (firma z Gdyni). Ich systemy zostały oficjalnie zakupione i wdrożone przez Wojsko Polskie, a także armię brytyjską (UK MoD). Skutecznie sprawdzają się też w warunkach realnego pola walki w Ukrainie, gdzie chronią infrastrukturę krytyczną.

3. ICEYE (startup o polsko-fińskich korzeniach)

• Rozwiązanie: Mikrosatelity wyposażone w radary z syntetyczną aperturą (SAR). W przeciwieństwie do zwykłych kamer optycznych (takich jak w SatRev), technologia SAR pozwala na obrazowanie Ziemi w nocy oraz przez gęstą pokrywę chmur.
• Implementacja: Choć główna siedziba znajduje się w Finlandii, współzałożycielem jest Polak (Rafał Modrzewski), a istotna część badań, rozwoju i produkcji znajduje się w Polsce. Z ich strategicznych danych satelitarnych od lat korzysta Wojsko Polskie, a w 2022 r. dedykowany dostęp do satelity ICEYE wykupił na własne potrzeby ukraiński wywiad wojskowy.

4. Revobeam

• Rozwiązanie: Inteligentne, miniaturowe systemy antenowe oraz czujniki przeznaczone do komunikacji bezprzewodowej i obrony przed bezzałogowcami.
• Implementacja: Startup jest polskim laureatem i absolwentem programu NATO DIANA. Ich inteligentne anteny wspierające systemy antydronowe i zaawansowaną radiolokację są integrowane z rozwiązaniami największych firm zbrojeniowych na świecie, wspierając oddziały sojusznicze.

5. IS-Wireless

• Rozwiązanie: Tworzenie bezpiecznych, mobilnych i prywatnych sieci 5G w architekturze Open RAN (otwarty standard sieci radiowych).
• Implementacja: Podobnie jak Revobeam, firma współpracuje z natowskim akceleratorem DIANA. Dostarcza wojskom operacyjnym i specjalnym wysoce bezpieczną, odporną na zakłócenia i szybką komunikację taktyczną (tzw. „bąble 5G” na polu walki), co jest kluczowe dla współczesnego dowodzenia.

6. Aerobits

• Rozwiązanie: Mikroskopijne systemy awioniki dla dronów, a w szczególności moduły ADS-B (system automatycznego nadzoru zależnego).
• Implementacja: Technologia tego szczecińskiego startupu pozwala na identyfikację dronów i "widzenie" się wzajemnie różnych statków powietrznych. Rozwiązania te są integrowane przez czołowych producentów bezzałogowych statków powietrznych na świecie, w tym w wojskowych dronach operujących w przestrzeni powietrznej państw NATO, zapobiegając kolizjom z lotnictwem załogowym.

Warto również pamiętać o Grupie WB – choć dziś to potężny, największy prywatny koncern zbrojeniowy w Polsce, zaczynali od nieszablonowych, wysoce innowacyjnych projektów. Ich drony rozpoznawcze FlyEye czy amunicja krążąca Warmate to flagowe produkty zaimplementowane przez Wojsko Polskie, używane przez jednostki specjalne NATO i seryjnie wykorzystywane na ukraińskim froncie.

Kluczowe jest zyskanie niezależności technologicznej

Rozwój własnych rozwiązań technologicznych ma ograniczać zależność od zewnętrznych dostawców w kluczowych obszarach bezpieczeństwa. W systemach dowodzenia i cyberobrony oznacza to większą kontrolę nad danymi i algorytmami oraz szybsze dostosowywanie narzędzi do potrzeb operacyjnych.

– Obszar cyberbezpieczeństwa po roku 2016 po konferencji NATO został uznany za jedną z domen, kolejną po lądzie, powietrzu, morzu i kosmosie. Jak ważny jest to obszar oddziaływań operacyjnych, dowiedzieliśmy się m.in. w trakcie trwającej wojny Rosji z Ukrainą – podkreśla szef Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji.

Jak dodaje, od czasu rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji liczba cyberataków na wojskowe sieci i systemy teleinformatyczne w Polsce wzrosła około pięciokrotnie. Coraz częściej ich celem stają się także infrastruktura krytyczna i systemy państwa, od których zależy funkcjonowanie gospodarki i administracji.

– Jako Siły Zbrojne RP odpowiadamy za sektor defence, natomiast współpracujemy również z innymi CSIRT-ami, które odpowiadają za zagrożenia w kierunku przemysłu, nauki i administracji państwowej. Ten połączony wysiłek sprawia, że pokrywamy w 100 proc. polską cyberprzestrzeń – przekonuje, w rozmowie z Newserią, płk Piotr Turek. – Naszą odpowiedzią jest mitygacja tych zagrożeń w trybie 24/7. Nasi specjaliści w specjalnych zespołach ds. cyberbezpieczeństwa na bieżąco mitygują najważniejsze zagrożenia z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa. Co istotne, również do obrony naszej cyberprzestrzeni wykorzystujemy narzędzia z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

Wspólne działania z armią USA

Również współpraca międzynarodowa odgrywa istotną rolę w budowaniu zdolności cyberobronnych. 12 stycznia br. DKWOC podpisało list intencyjny o partnerstwie z Dowództwem Sił Zbrojnych USA w Europie, który tworzy ramy współpracy w zakresie wzmacniania zdolności i koordynacji działań w cyberprzestrzeni oraz przygotowania do reagowania na coraz bardziej złożone zagrożenia cyfrowe. W ramach NATO realizowane są wspólne działania, ćwiczenia oraz wymiana doświadczeń i technologii, które wspierają reagowanie na zagrożenia o charakterze transgranicznym.

– Dowództwo Komponentów Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni ma podpisane porozumienia między innymi z ośrodkami cyberdefence w Stanach Zjednoczonych. Prowadzimy wspólne działania, wymieniamy się doświadczeniami, technologią, również w krytycznych obszarach, w których może dojść do pewnej korelacji zdarzeń. Działamy tak, żeby z naszymi sojusznikami bronić natowskiej cyberprzestrzeni – podkreśla szef Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji Dowództwa Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni w MON.