Umowy o dzieło coraz mniej popularne. Firmy wybierają inne formy współpracy

Coraz mniej umów o dzieło

W ujęciu szczegółowym wygląda to następująco: w porównaniu z rokiem 2024 liczba złożonych formularzy RUD zmniejszyła się o 2,49%. W 2024 r. zarejestrowano ich 1 109 701, natomiast w 2025 r. – 1 082 055. Równocześnie spadła także liczba umów o dzieło – o 6,5% (z 1 372 216 w 2024 r. do 1 283 090 w 2025 r.).

Jest to kolejny okres, w którym ZUS odnotowuje najniższe wartości od początku prowadzenia tego rejestru. Jeśli dodatkowo zestawić te dane z analogicznym okresem 2023 r., widać jeszcze wyraźniejszy trend spadkowy – liczba formularzy RUD była niższa o 10,57%, a liczba umów o dzieło aż o 20,32%. W 2025 r. umowy o dzieło wykonywało 318 tys. osób. Oznacza to, że na każde 10 tys. ubezpieczonych przypadało średnio 195 osób zgłoszonych w formularzu RUD jako wykonujące pracę na podstawie umowy o dzieło.

Umowy o dzieło w różnych branżach

Największą liczbę wykonawców umów o dzieło odnotowano w trzech sektorach gospodarki. Najwięcej osób pracowało w branży informacji i komunikacji (81 635 osób), następnie w działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej (69 799 osób), a także w sektorze związanym z kulturą, rozrywką i rekreacją (58 096 osób). Łącznie w tych trzech obszarach wykazano ponad połowę wszystkich wykonawców takich umów.

Z raportu wynika również, że umowy o dzieło najczęściej zawierano na bardzo krótki czas. Największy odsetek stanowiły umowy jednodniowe – było to 29,15% wszystkich przypadków. Drugą najczęściej spotykaną długością była umowa na dwa dni, która stanowiła 7,37%. W sumie niemal 62% umów o dzieło trwało nie dłużej niż dziewięć dni. Mediana długości takiej umowy wyniosła sześć dni, co oznacza, że połowa z nich kończyła się jeszcze przed upływem tygodnia. Raport wskazuje także, że mimo ogólnego spadku liczby zawieranych umów o dzieło – podobnie jak rok wcześniej – odnotowano niewielkie zwiększenie udziału kontraktów podpisywanych z cudzoziemcami.

Efekt reformy PIP? Niekoniecznie

Zmiana ta może mieć związek z planowaną reformą PIP wprowadzającą audyty dotyczące umów cywilnoprawnych, ocenia Katarzyna Kamecka z Polskiego Towarzystwa Gospodarczego. Z kolei Łukasz Kozłowski z Federacji Przedsiębiorców zwraca uwagę, że umowy o dzieło nieczęsto są przedmiotem kontroli, a jeśli już tak się dzieje, to rzadko wychodzą na jaw nieprawidłowości. Jego zdaniem trudno te dane wiązać jednoznacznie z planowanymi regulacjami, ponieważ przepisy jeszcze nie zostały uchwalone.