Sądny dzień dla sektora bankowego. 16 kwietnia TSUE może „odciąć” banki od miliardów złotych

Z tego tekstu dowiesz się:

• Dlaczego banki mogą stracić prawo do zwrotu kapitału: TSUE sprawdzi, czy przedawnienie może „wyzerować” roszczenia banku o samą kwotę kredytu.
• O „bezpieczniku” dla konsumentów: Czy oświadczenia składane przed sądem mogą być wykorzystywane przez banki jako pułapka na Frankowiczów?
• Jak odzyskać tysiące złotych za ubezpieczenia: Nowa opinia Rzecznika Generalnego może otworzyć drogę do zwrotu kosztów polis na życie i niskiego wkładu.
• O definitywnym końcu chaosu w sądach: Mecenas Karolina Pilawska wyjaśnia, dlaczego 16 kwietnia to data, która może „zamknąć temat” kredytów frankowych w Polsce.

Rynek sporów frankowych w Polsce przyzwyczaił nas do nagłych zwrotów akcji, ale 16 kwietnia to data szczególna. To wtedy TSUE weźmie pod lupę fundamenty strategii procesowej banków, które od lat próbują obchodzić przepisy o przedawnieniu.

"Możliwe, że kapitał banków po prostu im przepadnie"

Jednym z najgorętszych tematów jest sprawa C-752/24 (Jangielak). Banki, bojąc się, że czas działa na ich niekorzyść, masowo pozywają klientów o zwrot kapitału jeszcze zanim umowa zostanie prawomocnie unieważniona. To swoiste „ubezpieczenie się” na wypadek przegranej.

– TSUE ma odpowiedzieć na fundamentalne pytanie: czy sam fakt wniesienia pozwu przez bank „na zapas” może skutecznie przerwać bieg przedawnienia? – wyjaśnia adw. Karolina Pilawska. – Jeżeli Trybunał uzna, że takie działanie jest przedwczesne, to wiele toczących się obecnie spraw przeciwko konsumentom będzie prawnie bezskutecznych. To oznaczałoby, że banki przegapiły swój termin i kapitał po prostu im przepadnie.

Czy sądy mogą ratować banki? „Zasady współżycia” na celowniku

Kolejna sprawa, C-753/24 (Rzepacz), dotyczy próby nagięcia prawa przez banki, które gdy zorientują się, że ich roszczenia wygasły, proszą sądy o pomoc. Argumentują, że przedawnienie długu wobec banku jest „nieuczciwe” i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Mecenas Pilawska zauważa, że to bardzo niebezpieczna dla konsumentów linia:

– Banki próbują przekonywać, że przedawnienie ich roszczeń to nadużycie prawa przez Frankowiczów. TSUE rozstrzygnie, czy w relacji gigantycznej korporacji z konsumentem takie „ratowanie” profesjonalnego podmiotu jest w ogóle dopuszczalne. Według dotychczasowej linii Trybunału, ochrona konsumenta powinna być bezwzględna.

Oświadczenia konsumenta. Broń obosieczna?

Trzeci wyrok (C-901/24) uderza w praktykę zmuszania Frankowiczów do składania sformalizowanych oświadczeń o tym, że rozumieją skutki nieważności umowy. Banki traktują te deklaracje jako moment, od którego przedawnienie „startuje od nowa”.

– TSUE ma szansę zakazać traktowania tych oświadczeń jako narzędzia do walki z kredytobiorcami. To bank powinien pilnować swoich terminów, a nie liczyć na to, że słowa wypowiedziane przez klienta na sali sądowej pozwolą mu odzyskać dawno przedawnione pieniądze – podkreśla mecenas Pilawska.

Bonus za ubezpieczenia. Frankowicze mogą dodatkowo zyskać nawet kilkanaście tysięcy złotych

W cieniu wyroków 16 kwietnia zapadnie też opinia Rzecznika Generalnego w sprawie C-23/25 (Sutuska). To wątek, który może być finansowym „bonusem” dla unieważniających umowy. Chodzi o zwrot wszelkich kosztów ubezpieczeń:

• niskiego wkładu własnego,
• ubezpieczeń na życie,
• polis na nieruchomości powiązanych z kredytem.

– Jeśli opinia będzie korzystna, bilans rozliczeń jeszcze mocniej przechyli się na korzyść konsumentów. Mówimy o dodatkowych kilku, a nawet kilkunastu tysiącach złotych w każdej sprawie, które banki będą musiały zwrócić – wylicza Karolina Pilawska.

Co te zmiany oznaczają w praktyce?

Eksperci nie mają wątpliwości, że nadchodzące rozstrzygnięcia drastycznie zawężą pole manewru bankom.

– 16 kwietnia nie zamknie wszystkich spraw, ale wprowadzi oczekiwaną przewidywalność. Jeżeli TSUE potwierdzi dotychczasowy kierunek ochrony konsumenta, dla wielu banków będzie to moment, w którym część roszczeń definitywnie utraci podstawę dochodzenia. Z perspektywy praktyki sporów bankowych pole interpretacyjne dla sądów krajowych zostanie domknięte – podsumowuje adw. Karolina Pilawska.

Dla tysięcy polskich rodzin, które wciąż wahają się przed wejściem na drogę sądową, wyroki te mogą być ostatecznym argumentem, że bank nie jest już „nietykalny”, a jego roszczenia mają swój nieubłagany termin ważności.