Polki najbardziej przedsiębiorcze w Europie. Ponad 25% firm należy do kobiet

Rozwój przedsiębiorczości kobiet staje się ważnym elementem strategii ekonomicznych, na co zwraca uwagę raport Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Dalsze wspieranie równych szans w dostępie do finansowania czy sieci kontaktów pozwala na pełne wykorzystanie talentów, co przekłada się na wzmocnienie całej gospodarki, z korzyścią dla wszystkich uczestników rynku.

Dane pochodzące z raportu „Female Entrepeneurs: Europe’s Untapped Competitive Edge” przygotowanego przez Frontier Economics wskazują, że gdyby liczba firm tworzonych przez kobiety zrównała się z tą zakładaną przez mężczyzn, gospodarka europejska mogłaby do 2040 roku zyskać 250 miliardów euro. To kwota przewyższająca roczny budżet UE o co najmniej 70 mld euro.

Podobne wnioski płyną z wyników badania Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), które wskazuje, że gdyby wszyscy – bez względu na płeć – mieli równe szanse na realizację swoich pomysłów w biznesie, w UE mogłoby powstać dodatkowo 5,5 miliona firm prowadzonych przez przedsiębiorczynie.

Unijni ekonomiści zwracają uwagę na konieczność pobudzenia inwestycji i identyfikację nowych czynników rozwoju, aby wzmocnić pozycję Europy względem innych światowych potęg. Szansa na progres może tkwić w mobilizacji przedsiębiorczych kobiet.

Ewolucja ról liderów w nowoczesnej gospodarce

Część krajów rozpoczyna działania w celu uaktywnienia zawodowego kobiet. Raport Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości „Monitoring trendów w innowacyjności 2025” przedstawia rosnącą w skali globalnej tendencję do wprowadzania programów systemowego wsparcia dla przedsiębiorczyń. W październiku 2026 roku Irlandia ogłosiła dokument pt. „National Strategy for Women and Girls” który ma na celu wyrównywanie szans kobiet i dziewcząt poprzez eliminowanie wszelkich form dyskryminacji ze względu na płeć, pochodzenie czy wiek. Strategia zakłada realizację celów takich, jak m.in. zwiększanie wpływu kobiet na decyzje odnośnie ekonomii i finansów kraju. Dwie spośród najpotężniejszych światowych gospodarek – Indie oraz Japonia – również poczyniły kroki w stronę zapewnienia osobom płci żeńskiej odpowiednich warunków do rozwoju.

Indie wystartowały z zestawem inicjatyw prowadzonych przez rządowy Department of Science & Technology (DST), przeznaczonym wyłącznie dla kobiet. Program WISE KIRAN ma za zadanie wprowadzać parytet płci w obszarze nauki i technologii. Japonia także zwraca coraz większą uwagę na istniejącą lukę między możliwościami dostępnymi dla kobiet i mężczyzn, zarówno w biznesie, jak i społecznościach badawczych. W ramach współpracy Fundacji Elsevier i Instytutu RIKEN opublikowano raport, który rzuca światło na ścieżki kariery, osiągnięcia oraz wyzwania stojące przed japońskimi liderkami.

Polska wypada korzystnie na tle tych krajów Europy, które dopiero zaczynają podejmować działania w celu wyrównania szans płci w biznesie. Według danych pochodzących z ww. opacowania Frontier Economics, nasz kraj prowadzi w europejskim rankingu udziału kobiet we własności firm, z wynikiem 25,4 proc. przedsiębiorstw. Dla porównania, wyniki większości krajów Wspólnoty oscylują w granicach 8-16 proc. Jednocześnie, wysokość luki produktywności, czyli różnicy między faktyczną wydajnością firmy a jej potencjalnym poziomem, w Polsce wynosi tylko 6,8 proc., najmniej spośród analizowanych krajów.

Działania na rzecz równości mają solidne podstawy prawne. Karta Praw Podstawowych UE, w szczególności art. 21, zakazuje dyskryminacji ze względu na płeć, a art. 23 nakazuje zapewnienie równości kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach, dopuszczając przy tym działania pozytywne wobec grup niedoreprezentowanych. W praktyce oznacza to możliwość przyznania kobietom uprzywilejowanej pozycji w celu wyrównania proporcji w zatrudnieniu i aktywności zawodowej, poprzez tzw. „dyskryminację pozytywną” – czasowe lub stałe środki prawne wyrównujące szanse osób dyskryminowanych ze względu na płeć.

Programy zaprojektowane z myślą o przedsiębiorczyniach

Sukces Polski można z pewnością w dużej mierze przypisać wielu dedykowanym inicjatywom rozwojowym skierowanym do kobiet. Jednym z nich jest nabór realizowany w ramach Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej w PARP – „Wzornictwo MŚP”, którego celem jest pomoc firmom we wdrażaniu profesjonalnego designu w procesie projektowania produktów oraz usług. Umożliwia on firmom, w których kobiety odgrywają szczególną rolę zarządczą,dostęp do specjalistycznych narzędzi oraz doświadczonych projektantów, co wpływa pozytywnie na rozwój kobiecych biznesów. W ramach grantu pojedyncza firma może otrzymać do 3 mln zł. Nabór potrwa do 20 maja 2026 roku.

Program skierowany jest do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce Wschodniej.

Do udziału w naborze zaproszone są firmy, które:

1. Prowadzone są przez kobiety mające ambicje jej dalszego rozwoju, lub
2. W strukturze właścicielskiej posiadają kobiety będące wspólniczkami z prawem reprezentacji w spółce (przynajmniej od 6 miesięcy) i aktywnie uczestniczą w jej działaniach, lub
3. W strukturze właścicielskiej posiadają kobiety będące wspólniczkami lub akcjonariuszkami i członkiniami zarządu (przynajmniej od 6 miesięcy) i mają realny wpływ na decyzje w firmie.

To druga edycja naboru gdzie odbiorcami są firmy, w których kobiety pełnią role zarządcze pozwala to zwiększyć ich udział w projektach nastawionych na design. Pierwsze nabory pokazały, że kobiety występują tylko ok. 20% realizowanych projektów. Dotacje można wykorzystać na opracowanie i wdrożenie strategii wzorniczej, doradztwo, szkolenia, zakup środków trwałych, oprogramowania i wartości niematerialnych, przy czym koszty budowlane mogą stanowić do 10 proc. wartości maszyn. Maksymalne dofinansowanie wynosi 85 proc. kosztów projektu.

Dodatkowo w ramach programu Norweski Mechanizm Finansowy planowane są kolejne inicjatywy wspierające przedsiębiorczość kobiet:

• Green Economy Capacity Building – Call for Female Entrepreneurs – wsparcie zielonych innowacji, czyli granty dla firm kobiecych w zakresie wdrażania bardziej przyjaznych dla środowiska procesów produkcyjnych oraz inwestowania w technologie cyfrowe wspierające rozwój ekologicznych produktów lub procesów. Planowane ogłoszenie III/IV kwartał 2026 r.
• Green Economy Capacity Building – Business Support Platform – kilkumiesięczny program akceleracyjny, w którym udział wezmą kobiece startupy, które otrzymają wsparcie publiczne w postaci różnych usług określonych w programie, takich jak specjalistyczne szkolenia i warsztaty, usługi mentoringowe i doradcze, możliwość doskonalenia umiejętności komunikacyjnych i negocjacyjnych poprzez udział w wydarzeniach networkingowych i match-makingowych, demo days oraz misji zagranicznej. Planowany termin ogłoszenia: 2027 r.