Nowa wersja reformy PIP przyjęta przez rząd

Nowe uprawnienia PIP

Wersja projektu z 12 lutego przewiduje, że inspektor pracy ma otrzymać uprawnienie do wydawania decyzji administracyjnej, w której będzie mógł uznać, że w rzeczywistości między stronami istnieje stosunek pracy, mimo że formalnie zawarto umowę cywilnoprawną – np. zlecenie z osobą fizyczną lub jednoosobowym przedsiębiorcą. W takiej decyzji określi również należne wynagrodzenie. Zasadniczo za moment zawarcia umowy o pracę będzie uznawany dzień wydania decyzji. Decyzja zacznie obowiązywać dopiero po upływie terminu na odwołanie albo po prawomocnym wyroku sądu. Oznacza to, że jeśli pracodawca złoży odwołanie, decyzja nie będzie wykonywana aż do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli natomiast przedsiębiorca przegra w sądzie, decyzja stanie się skuteczna z datą jej wydania. Inspektor będzie mógł także nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, ale wyłącznie w uzasadnionych przypadkach i na ogólnych zasadach.

Możliwość przekształcenia umowy cywilnoprawnej w etat ma być jednak uzależniona od spełnienia określonego warunku - inspektor okręgowy będzie mógł wydać taką decyzję tylko wtedy, gdy pracodawca nie zastosuje się do wcześniejszego polecenia usunięcia nieprawidłowości związanych z zawieraniem umów. Projekt zakłada bowiem, że w przypadku stwierdzenia uchybień inspektor najpierw wyda stosowne zalecenie.
Wykonanie tego zalecenia będzie mogło nastąpić na dwa sposoby: albo strony podpiszą umowę o pracę, albo zmodyfikują dotychczasową umowę cywilnoprawną tak, by nie zawierała cech typowych dla stosunku pracy.
Zdaniem ministry pracy projekt ma pomóc w ograniczeniu nadużywania tzw. umów śmieciowych oraz wzmocnić pozycję Państwowej Inspekcji Pracy i sądów pracy.

Jednocześnie pracodawca miałby możliwość zaskarżenia decyzji inspektora do sądu pracy w terminie 30 dni, przy czym samo postępowanie odwoławcze byłoby rozpatrywane w trybie przyspieszonym – również w ciągu 30 dni. Propozycje zakładają także silniejsze zabezpieczenie interesów pracownika na czas trwania sporu sądowego. Sąd pracy mógłby bowiem udzielić zabezpieczenia, dzięki któremu w okresie odwołania zmiana, wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy byłoby dopuszczalne wyłącznie według zasad właściwych dla stosunku pracy.

Interpretacja indywidualna PIP

Nowością jest, że Główny Inspektor Pracy będzie mógł wydawać indywidualne interpretacje w zakresie stosowania prawa pracy, w zakresie ustalenia czy dany stosunek prawny stanowi umowę o pracę. Koszt wydania takiej interpretacji dla pracodawcy wyniesie 40 zł, natomiast samo udzielenie takiej interpretacji następuje w drodze decyzji, od której będzie można się odwołać do sądu pracy. 

Ponadto projekt przewiduje też m.in. wymianę informacji i danych między ZUS, PIP i KAS na potrzeby kontroli i analizy ryzyka oraz usprawnienie kontroli PIP. Przewidziane jest również zwiększenie kar za wykroczenia przeciwko prawom pracowniczym. Teraz projektem ustawy zajmie się Sejm.