Pracodawca nie wypłacił pensji? Możesz zrobić więcej niż myślisz

Zasady wypłaty pensji reguluje Kodeks pracy. To właśnie tam znajdziemy najważniejsze reguły dotyczące wynagrodzenia.

Po pierwsze – wynagrodzenie powinno odpowiadać rodzajowi pracy oraz kwalifikacjom wymaganym na danym stanowisku. Po drugie – pensja przysługuje za pracę wykonaną, a za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia tylko wtedy, gdy przewidują to przepisy prawa pracy.

Prawo jasno wskazuje też, że pracownik nie może zrzec się wynagrodzenia ani przekazać prawa do niego innej osobie.

Istotny jest również termin wypłaty. Pracodawca ma obowiązek wypłacać wynagrodzenie co najmniej raz w miesiącu, w stałym i z góry ustalonym terminie. Jeśli wynagrodzenie wypłacane jest „z dołu”, musi trafić do pracownika najpóźniej w ciągu pierwszych 10 dni kolejnego miesiąca.

Warto pamiętać, że wypłata następuje po potrąceniu obowiązkowych składek i podatków, czyli tych należności, które wynikają z przepisów.

Brak pensji na koncie? Są dwie drogi działania

Jeśli pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia, pracownik nie jest bezradny. Ma do wyboru dwa podstawowe rozwiązania, o których przypomina ifirma.pl:

• złożenie skargi do Państwowej Inspekcji Pracy,

• wniesienie pozwu do sądu pracy o zapłatę zaległego wynagrodzenia.

Oba sposoby mogą doprowadzić do odzyskania pieniędzy, a w niektórych przypadkach także do nałożenia sankcji na pracodawcę.

Skarga do Państwowej Inspekcji Pracy

Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) kontroluje przestrzeganie przepisów prawa pracy, w tym terminowość wypłat pensji.

Skargę należy złożyć do Okręgowego Inspektoratu Pracy właściwego dla siedziby pracodawcy. Nie musi to być skomplikowany dokument, ale powinien zawierać kilka podstawowych elementów:

• miejscowość i datę sporządzenia,

• dane osoby składającej skargę (imię, nazwisko i adres),

• dane pracodawcy – nazwę firmy i adres,

• opis sytuacji, czyli informację o niewypłaconym wynagrodzeniu.

Na tej podstawie inspektor pracy może rozpocząć kontrolę i zażądać wyjaśnień od pracodawcy. Jeśli potwierdzi się, że doszło do naruszenia przepisów, PIP może nakazać wypłatę zaległej pensji, a także wszcząć postępowanie w sprawie wykroczenia przeciwko prawom pracownika. W praktyce może się to skończyć mandatem lub grzywną.

Pozew do sądu pracy

Drugą możliwością jest skierowanie sprawy do sądu pracy - przypomina ifirma.pl. W takim przypadku pracownik składa pozew, który powinien spełniać wymogi określone w Kodeksie postępowania cywilnego.

W dokumencie muszą znaleźć się m.in.:

• oznaczenie sądu,

• dane stron postępowania,

• wskazanie rodzaju pisma,

• określenie roszczenia, czyli wysokości niewypłaconego wynagrodzenia wraz z odsetkami,

• załączniki, np. kopia umowy o pracę.

Pozew przygotowuje się w trzech egzemplarzach – dla sądu, pracodawcy oraz dla siebie. Można go złożyć osobiście w sądzie, wysłać pocztą albo przekazać przez pełnomocnika.

Można też rozwiązać umowę bez wypowiedzenia

Brak wypłaty wynagrodzenia może zostać uznany za ciężkie naruszenie obowiązków pracodawcy. W takiej sytuacji pracownik ma prawo rozwiązać umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia. Oświadczenie powinno zostać złożone na piśmie wraz z podaniem przyczyny.

Warto pamiętać o jednym terminie

Roszczenia pracownicze związane z wynagrodzeniem przedawniają się po trzech latach. Termin liczy się od dnia, w którym pensja powinna zostać wypłacona – czyli od momentu, gdy stała się wymagalna.

Jakie wnioski?

Pensja to nie dobra wola pracodawcy, ale obowiązek wynikający z przepisów. Jeśli wynagrodzenie nie trafia na konto w terminie, pracownik może zgłosić sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy, skierować pozew do sądu pracy, a nawet rozwiązać umowę bez wypowiedzenia. Prawo stoi po stronie pracownika – trzeba tylko wiedzieć, jak z niego skorzystać

A co z umową zlecenie lub o dzieło?

Warto zaznaczyć, że podobny problem może dotyczyć także osób pracujących na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło. W takim przypadku zastosowanie mają jednak przepisy Kodeksu cywilnego, a nie Kodeksu pracy. Jeśli zleceniodawca nie wypłaca wynagrodzenia, pierwszym krokiem powinno być pisemne wezwanie do zapłaty, w którym wskazuje się kwotę zaległego wynagrodzenia i wyznacza termin jego uregulowania. Gdy to nie przyniesie efektu, możliwe jest wniesienie pozwu o zapłatę do sądu cywilnego, najczęściej do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego lub siedziby firmy. W przypadku umowy zlecenia dodatkowo obowiązuje minimalna stawka godzinowa, a jej nieprzestrzeganie można zgłosić do Państwowej Inspekcji Pracy. Roszczenia wynikające z umów cywilnoprawnych, podobnie jak w przypadku stosunku pracy, przedawniają się po trzech latach od dnia, w którym wynagrodzenie powinno zostać wypłacone.