Reklama

Polski aerostat BASIA ma chronić granice przed dronami. Warszawski spin-off rozwija niewidzialny radar

Polski aerostat BASIA podczas testów wojskowych na poligonie w Wędrzynie. System rozwija konsorcjum z udziałem warszawskiej firmy XY-Sensing oraz polskich instytucji naukowych.
Polski aerostat BASIA podczas testów wojskowych na poligonie w Wędrzynie. System rozwija konsorcjum z udziałem warszawskiej firmy XY-Sensing oraz polskich instytucji naukowych. / Fot. materiały prasowe PAN
Może wykrywać nisko lecące drony, obserwować ruch pojazdów i ludzi, a jego radar nie zdradza swojej pozycji emisją sygnału. Polski aerostat BASIA przeszedł już wymagające testy wojskowe, podczas których przetrwał nawet 12 trafień pociskami kalibru 12,7 mm. Za rozwojem jednej z najważniejszych technologii systemu stoi warszawski spin-off Politechniki Warszawskiej, XY-Sensing.

Zyskaj dostęp do bazy artykułów z „My Company Polska” Zamów teraz!

Reklama

BASIA, czyli Bierny Aerostatyczny System Informacyjno-Analityczny, to polski projekt, który łączy technologie radarowe z platformą obserwacyjną unoszącą się nad ziemią. Jego zadaniem jest wykrywanie obiektów, których tradycyjne radary naziemne mogą nie zauważyć ze względu na ukształtowanie terenu lub bardzo niski pułap lotu.

System rozwija konsorcjum polskich przedsiębiorstw i instytucji naukowych. Jednym z jego najważniejszych partnerów jest XY-Sensing, firma, która powstała na Politechnice Warszawskiej i specjalizuje się w technologiach radarowych.

Radar, który nie zdradza swojej pozycji

Najciekawszym elementem BASI jest radar pasywny PCL (Passive Coherent Location). W przeciwieństwie do tradycyjnych radarów nie wysyła własnych fal, aby wykrywać obiekty. Zamiast tego wykorzystuje sygnały elektromagnetyczne, które już znajdują się w otoczeniu, np. pochodzące od nadajników radiowych i telewizyjnych. Kiedy fale odbijają się od samolotu lub drona, system analizuje ich zmiany i na tej podstawie ustala położenie obiektu.

Dzięki temu przeciwnikowi trudniej wykryć pracę radaru na podstawie emitowanych przez niego sygnałów. Nie oznacza to jednak, że urządzenie jest całkowicie niewykrywalne. W BASI radar współpracuje z kamerami i innymi czujnikami. Aerostat może wynieść aparaturę obserwacyjną na wysokość do 500 metrów. Dzięki temu system obejmuje większy obszar i ogranicza martwe strefy, które utrudniają obserwację z poziomu ziemi.

Technologia ma służyć przede wszystkim do wykrywania nisko lecących dronów, ale może również monitorować ruch pojazdów i pojedynczych osób.

12 pocisków nie strąciło polskiego aerostatu

We wrześniu 2026 r. BASIA przeszła trzydniowe testy na poligonie w Wędrzynie podczas ćwiczeń wojskowych „Dzielny Bóbr 2026”. Naukowcy i żołnierze sprawdzili odporność konstrukcji na ulewny deszcz, silny wiatr i przemieszczanie platformy. Aerostat utrzymywał stabilny lot również podczas holowania przez pojazd na wysokości około 100 metrów.

Najbardziej spektakularny był test ostrzału. Wojsko wykorzystało do niego wcześniejszą, mniejszą wersję aerostatu. Konstrukcja otrzymała 12 trafień pociskami kalibru 12,7 mm, które pozostawiły 24 otwory w powłoce. Mimo uszkodzeń utrzymywała się w powietrzu jeszcze ponad pół godziny.

Testy pokazały również, że obsługa platformy nie wymaga wielotygodniowego szkolenia. Żołnierze po czterech godzinach instruktażu potrafili samodzielnie wykonywać część czynności związanych z jej użytkowaniem. Próby potwierdziły odporność samej platformy aerostatycznej. Nie oznaczają jeszcze zakończenia testów wszystkich elementów kompletnego systemu rozpoznawczego.

Warszawski spin-off ma już umowę z wojskiem

Za projekt konstrukcji aerostatu, algorytmy sterowania i testy odpowiada Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN. Spółka Adaptronica zajmuje się wykonaniem platformy i próbami technicznymi, a Politechnika Rzeszowska rozwija systemy obserwacji i analizy danych. W projekcie uczestniczą także Wojskowe Zakłady Łączności nr 1.

XY-Sensing ma już doświadczenie w komercjalizacji technologii radarowych. We wrześniu 2026 r., podczas targów MSPO w Kielcach, spółka podpisała z Agencją Uzbrojenia umowę ramową na dostawę radarów pasywnych PCL dla polskiego wojska. Podczas tych samych targów XY-Sensing podpisała również memorandum o współpracy z australijską firmą RFTEQ, która rozwija technologie walki elektronicznej.

Kiedy BASIA może trafić do produkcji?

System może znaleźć zastosowanie nie tylko w wojsku. Potencjalnymi odbiorcami są Straż Graniczna, policja, operatorzy lotnisk oraz przedsiębiorstwa zarządzające infrastrukturą krytyczną, np. elektrowniami i zakładami przemysłowymi. Zaletą BASI ma być mobilność. Platformę można przemieszczać, a po złożeniu jej powłoka mieści się w torbie transportowej. Nie wymaga więc budowy dużej, stałej infrastruktury obserwacyjnej.

W marcu 2026 r. prof. Krzysztof Kulpa z Politechniki Warszawskiej mówił Polskiej Agencji Prasowej, że przy pomyślnym przebiegu prac pierwsza seryjna dostawa takich aerostatów mogłaby nastąpić w ciągu około półtora roku. Była to jednak prognoza, a nie potwierdzony harmonogram produkcji. Nie ma też publicznego potwierdzenia zamówienia kompletnego systemu BASIA ani informacji o jego cenie.

Projekt pokazuje natomiast, jak polskie uczelnie i przedsiębiorstwa mogą wspólnie rozwijać rozwiązania dla sektora obronnego. Technologia radarowa XY-Sensing ma już osobną ścieżkę komercjalizacji, a BASIA może otworzyć przed konsorcjum kolejny rynek: mobilnych systemów obserwacji granic i infrastruktury strategicznej.

Dron bojowy, który nie potrzebuje GPS? Polski spin-off wszedł do europejskiego projektu za 9,6 mln euro

Dron bojowy, który nie potrzebuje GPS? Polski spin-off wszedł do europejskiego projektu za 9,6 mln euro

Naukowcy z Politechniki Warszawskiej założyli firmę technologiczną. Dziś XY-Sensing rozwija radary i uczestniczy w międzynarodowych projektach obronnych. Jednym z nich jest GARUDA, w ramach którego polscy inżynierowie pracują nad technologiami dla bezzałogowców nowej generacji. Maszyny mają współpracować z myśliwcami i wykonywać misje nawet wtedy, gdy przeciwnik zakłóca nawigację satelitarną.

Reklama

ZOBACZ RÓWNIEŻ

Reklama
Reklama