7 mld zł na wsparcie firm na rynkach pozaunijnych. Ekspansja polskiego biznesu w Afryce

Wsparcie eksportu to jeden z elementów działania na rzecz większej konkurencyjności polskich firm.

– Takie instytucje jak BGK we współpracy z rządem starają się wzmacniać i współtworzyć konkurencyjność polskich przedsiębiorców w kilku aspektach. Finansujemy w sposób bezpośredni bądź pośredni transformację energetyczną, np. rozwój sieci czy technologii wodorowych. Wspieramy również konkurencyjność w kontekście pomagania firmom, które chcą eksportować za granicę, żeby one mogły zdobywać nowe rynki. Bo to też jest konkurencyjność. Nowe rynki oznaczają zwiększenie skali produkcji, czyli budowanie silnej pozycji konkurencyjnej w krajach europejskich, ale również na innych rynkach, chociażby afrykańskich – mówi prof. zw. dr hab. Marta Postuła, pierwsza wiceprezes zarządu Banku Gospodarstwa Krajowego.

440 miliardów euro z polskiego eksportu w 2024 r.

Jak wskazuje raport BGK „Wsparcie działalności eksportowej polskich przedsiębiorców – rola i wpływ BGK”, eksport w ciągu ostatnich 20 lat stał się jednym z najważniejszych źródeł wzrostu polskiej gospodarki. W 2024 roku jego wartość przekroczyła 440 mld euro. Pierwsza wiceprezes banku podkreśla, że wsparcie eksportu to jeden z elementów działania na rzecz większej konkurencyjności polskich firm.

Od 2014 roku BGK pomógł polskim przedsiębiorcom na 89 rynkach na sześciu kontynentach. Łączny wolumen transakcji w eksporcie i ekspansji zagranicznej w okresie 2014–2025 wyniósł ponad 23 mld zł. W ostatnich trzech latach udzielił kredytów eksportowych o wartości prawie 5 mld zł, gwarancji na kwotę niemal 1 mld zł i akredytyw eksportowych o łącznej wartości przekraczającej 350 mln zł. Zgodnie ze strategią BGK do 2030 roku wartość wsparcia eksportu i ekspansji zagranicznej sięgnie 7 mld zł.

– Wspieranie eksportu to jeden z filarów naszej strategii. Polscy przedsiębiorcy wielokrotnie zwracali uwagę na to, że element związany z nowymi rynkami jest niesamowicie istotny – mówi prof. Marta Postuła.

58 proc. polskich firm planuje rozwój ekspansji na rynki pozaunijne

Z badania przeprowadzonego pod koniec ubiegłego roku wśród firm, które korzystają ze wsparcia eksportowego BGK, wynika, że 48 proc. z nich planuje rozwój ekspansji zagranicznej do krajów Unii Europejskiej, a ponad 58 proc. – na rynki pozaunijne. Dla porównania wśród ogółu badanych eksporterów jest to odpowiednio 38 proc. i 12,3 proc. Beneficjenci pomocy BGK – podobnie jak pozostali eksporterzy – jako największe bariery dla eksportu wskazali niepewność geopolityczną (74,2 proc.) i brak finansowania (58,1 proc.). Różnice są jednak w deklarowanej reakcji na te bariery. Beneficjenci częściej niż ogół eksporterów zamierzają zwiększać skalę działalności (32 proc.) lub zmianę kierunków eksportu (22 proc.).

– W obszarze eksportu mamy kilka działań. Finansujemy we współpracy z KUKE bardzo wiele projektów realizowanych przez polskich przedsiębiorców w różnych krajach Unii Europejskiej. Są też takie podmioty i projekty, które są realizowane w Afryce. Tam pojawia się kwestia ryzyka politycznego, ryzyka nowego kraju. Tutaj takie instytucje rozwojowe jak BGK i KUKE wychodzą naprzeciw przedsiębiorcom – mówi agencji Newseria, pierwsza wiceprezes BGK.

Beneficjenci wsparcia eksportowego banku sprzedają swoje towary do państw pozaunijnych częściej niż przeciętny eksporter (83,9 proc. vs. 22 proc. ogółu). Najczęściej są to Wielka Brytania, Stany Zjednoczone, Kanada i Australia, a także Szwajcaria, Turcja, Ukraina, Egipt i Maroko. W ubiegłym roku BGK poinformował o zwiększeniu puli środków na wsparcie polskiego eksportu i inwestycji w Afryce do 4 mld zł. Bank będzie udzielał przedsiębiorcom m.in. kredytów i gwarancji do wyczerpania tych środków. Dziś 17 z 89 rynków, na których bank wspiera firmy, znajduje się w Afryce, mimo że na ten kontynent trafia 1 proc. krajowego eksportu. BGK realizuje wsparcie biznesu w Afryce poprzez rządowy program Finansowe Wspieranie Eksportu, w którym współpracuje z KUKE. Ma także możliwość wspierania inwestycji krajowych firm na tamtejszym rynku.

– Udało nam się pozyskać środki na gwarancje na kraje afrykańskie dla sektora IT – to jest nowa umowa, którą będziemy teraz wdrażać. Mam nadzieję, że w tym kwartale poinformujemy o pierwszej umowie polskiego przedsiębiorcy, który mógł uzyskać finansowanie dłużne i działać na nowym rynku dzięki wykorzystaniu tych gwarancji – mówi prof. Marta Postuła.

170 mln euro inwestycji na zrównoważony rozwój

Finansowanie projektów inwestycyjnych w sektorze cyfrowym w Afryce Subsaharyjskiej jest przedmiotem podpisanej we wrześniu ubiegłego roku między BGK a KE umowy gwarancyjnej w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (EFSD+). Bank otrzymał przydział gwarancji w kwocie 115 mln euro, co pozwoli na wygenerowanie ponad 170 mln euro inwestycji. Umowa umożliwi BGK finansowanie dłużne projektów, które bez unijnych gwarancji nie mogłyby uzyskać kredytów ze względu na wysokie ryzyko inwestycyjne. Chodzi o inwestycje z zakresu m.in. systemów e-usług i zarządzania w sektorze publicznym, cyberbezpieczeństwa, centrów innowacji cyfrowych czy montażu bezzałogowych statków powietrznych.

– Jesteśmy jednym z trzech największych beneficjentów Ukraine Facility. Przygotowujemy się do podpisania umowy. Po EBI i EBOR złożyliśmy wniosek, który został pozytywnie rozstrzygnięty na gwarancje, system grantowania, na finansowanie projektów inwestycyjnych po zakończeniu wojny w Ukrainie – mówi pierwsza wiceprezes BGK. – Już dzisiaj oferujemy nisko oprocentowane pożyczki dla eksporterów, żeby mogli się na rynku ukraińskim zakotwiczyć.

W połowie grudnia 2025 roku BGK poinformował, że od momentu uruchomienia pożyczek zawarto umowy z 20 firmami, do których trafiło 66 mln zł. Z tej kwoty dwie trzecie stanowią środki na inwestycje, a pozostałe to finansowanie obrotowe. Największe zainteresowanie pożyczką wykazały dotychczas firmy małe, które odpowiadają za 37 proc. udzielonego finansowania. Warunkiem uzyskania wsparcia jest m.in. to, by inwestycje prowadzące do ekspansji na rynek ukraiński były realizowane w Polsce, co ma wspierać krajową gospodarkę.