Sztuczna inteligencja omija małe firmy. Różnica jest niemal ośmiokrotna

Dane Eurostatu za 2025 r. pokazują, że wykorzystanie sztucznej inteligencji w Polsce jest silnie uzależnione od wielkości przedsiębiorstwa. Z nowych technologii korzystało 5,8 proc. firm zatrudniających od 10 do 49 osób, 14,8 proc. średnich przedsiębiorstw oraz 45,8 proc. dużych organizacji.

Dla porównania, w całej Unii Europejskiej wskaźniki te wynosiły odpowiednio 17 proc., 30,4 proc. i 55 proc. Szczególnie widoczna jest więc luka wśród najmniejszych przedsiębiorstw, które pozostają daleko za unijną średnią.

– Jeżeli sztuczna inteligencja będzie rozwijać się przede wszystkim w dużych organizacjach, mniejsze firmy mogą zacząć przegrywać nie ceną czy jakością produktów, ale tempem działania. AI pozwala szybciej analizować dane, obsługiwać klientów i automatyzować powtarzalne zadania. Firmy, które nie będą wykorzystywać tych możliwości, mogą z czasem coraz wyraźniej odczuwać przewagę konkurencji – mówi Marcin Czyża, prezes Fundacji Koalicji na Rzecz Polskich Innowacji.

Nie tylko pieniądze są przeszkodą

Mniejsze firmy często nie dysponują własnymi zespołami IT ani zasobami pozwalającymi swobodnie testować nowe rozwiązania. Barierą może być również brak wiedzy, jak wybrać odpowiednie narzędzia i wdrożyć je w codziennej działalności.

Problem dotyczy zresztą szerzej rozumianej cyfryzacji. Według danych Komisji Europejskiej za 2025 r. podstawowy poziom intensywności cyfrowej osiągało 59 proc. polskich małych i średnich przedsiębiorstw, wobec 71,4 proc. w całej UE.

– Mała firma nie potrzebuje od razu rozbudowanego systemu AI ani wielomilionowego budżetu. Często wystarczy rozwiązanie usprawniające jeden konkretny proces. Problem pojawia się wtedy, gdy przedsiębiorca nie ma wiedzy ani wsparcia, żeby ocenić, od czego zacząć. Dlatego obok finansowania technologii tak ważny jest dostęp do kompetencji, których mniejsze organizacje nie zawsze mogą rozwijać samodzielnie – podkreśla Amelia Szukowska, wiceprezes Fundacji Koalicji na Rzecz Polskich Innowacji.

Jak zmniejszyć lukę technologiczną?

Wsparciem dla przedsiębiorców jest m.in. projekt WAMA EDIH. W latach 2024–2026 zrealizowano w jego ramach 1000 usług wspierających cyfryzację sektora MŚP o łącznej wartości blisko 20 mln zł. Przeprowadzono również 360 diagnoz dojrzałości cyfrowej, pomagających ocenić technologie, procesy, dane i kompetencje przedsiębiorstw.

Fundacja zapowiada kontynuację działań, w tym współpracę z ekspertami biznesowymi i technologicznymi oraz pomoc w doborze narzędzi.

– Chodzi o to, żeby przedsiębiorcy nie zostawali w tyle tylko dlatego, że brakuje im dostępu do wiedzy i odpowiedniego wsparcia. Jeśli chcemy zmniejszać dystans technologiczny między małymi a dużymi firmami, musimy tworzyć warunki, w których również mniejsze przedsiębiorstwa będą mogły rozpoznawać swoje potrzeby, testować odpowiednie narzędzia i świadomie wybierać rozwiązania, które realnie usprawnią ich działalność – podsumowuje Amelia Szukowska.