Kto naprawdę wie, jaki będzie 2027? AI pokonała wszystkich ludzi w turnieju przewidywania przyszłości

Jeszcze niedawno wydawało się to nierealne. W tym samym czasie młodzi Chińczycy masowo pytają chatboty o swój los, a polski startup zebrał ponad 2 mln dol. na agentów AI do zakładów o przyszłość. Także na Polymarket, który w Polsce jest zablokowany od stycznia 2025 r.

Im gorzej, tym lepiej dla wróżek

Zwolnienia, inflacja, wojna za granicą. Gdy przyszłość robi się mglista, rośnie popyt na kogoś, kto powie, co będzie. To stara prawidłowość. Branża ezoteryczna sama przyznaje, że im mniej pewne czasy, tym pewniejsze zarobki wróżbitów.

Nowe jest to, kto dziś odpowiada na pytanie „co będzie”. Obok wróżki z kartą tarota pojawiły się dwie nowe postaci. Pierwsza to chatbot, który w 15 sekund ułoży horoskop. Druga to wyspecjalizowany system AI, który nie mówi „spotkasz miłość”, tylko „szansa, że ten kandydat wygra wybory, wynosi 40 proc.”. To dwa zupełnie różne światy. Tyle że oba sprzedają ten sam towar: poczucie, że przyszłość da się poznać.

AI kontra superprognostycy: remis, z gwiazdką

Wróżenie i prognozowanie to co innego. Prognosta nie mówi, co się stanie. Podaje prawdopodobieństwo, a potem jest z niego rozliczany. Tak działają turnieje, w których od dwóch lat mierzą się ludzie i maszyny. Pytania dotyczą przyszłych wydarzeń, więc odpowiedzi nie da się wykuć na pamięć.

Początki były słabe. W 2024 r. na platformie Metaculus 10 zawodowych prognostów pokonało wszystkie 34 boty, które odpowiedziały na większość pytań. Bot na GPT-3.5 był gorszy, niż gdyby na każde pytanie odpowiadał „50 proc.”. Jeszcze w 2025 r. raport Metaculusa nosił tytuł „Ludzie miażdżą boty”.

Przewaga ludzi topnieje. W turnieju Metaculusa trwającym od stycznia do kwietnia 2026 r. 10 zawodowych prognostów wciąż pokonało drużynę 10 najlepszych botów (spośród 173), ale różnica była już statystycznie nieistotna. Rok wcześniej przewaga ludzi była ok. 16 razy większa. Liczeni pojedynczo, ludzie wciąż prowadzą: 9 z 10 zawodowców było lepszych od każdego bota. Według prostej ekstrapolacji Metaculusa nawet najprostsze boty, oparte na jednym poleceniu, mogą dogonić zawodowców ok. czerwca 2027 r.

Potem tempo przyspieszyło. W lipcu 2026 r. amerykański Forecasting Research Institute (FRI) ogłosił wyniki ForecastBench, czyli stałego testu, w którym AI i ludzie przewidują te same przyszłe wydarzenia. Wynik: kilka systemów AI jest już statystycznie nie do odróżnienia od superprognostów, czyli ludzi wyłonionych dzięki wyjątkowej, udokumentowanej skuteczności przewidywań. Najlepiej wypadł system firmy Cassi AI, a na tym samym poziomie znalazły się też modele xAI (firmy Elona Muska) i Google DeepMind.

Gwiazdka jest duża. Superprognostycy odpowiadali na swoje pytania w 2024 r. AI odpowiada dziś na zupełnie inne, a oba wyniki porównuje się dzięki statystycznej poprawce na trudność pytań. To tak, jakby porównywać dwa egzaminy z różnych lat.

Słabości tego porównania wytyka firma Good Judgment. Zatrudnia superprognostów, więc ma w tym sporze własny interes. W teście są dwa rodzaje pytań. Jedne dotyczą danych, np. przyszłych kursów czy temperatur, i tu AI radzi sobie świetnie. Drugie są przeniesione z rynków predykcyjnych i zwykle dotyczą jednorazowych wydarzeń, np. wyniku wyborów. Według wyliczeń Good Judgment z kwietnia 2026 r. właśnie w tych drugich najlepsza AI myliła się o ok. 50 proc. bardziej niż ludzie.

Jest też drugi problem. Przy pytaniach z rynków uczestnicy dostają podpowiedź: aktualną prognozę rynku, np. „65 proc. szans”. Część modeli po prostu ją przepisywała. Odpowiedzi GPT-4.5 były z nią niemal identyczne.

W lipcu FRI ogłosił, że system Cassi AI po raz pierwszy wypadł lepiej od mediany superprognostów także w pytaniach z rynków. Niezależna analiza danych z sierpnia 2026 r. pokazała jednak, że żaden z 527 testowanych uczestników nie przewidywał statystycznie lepiej, niż gdyby po prostu przepisał podpowiedź z rynku. Większość wypadła wręcz gorzej. Innymi słowy: w takich pytaniach AI na razie nie potrafi pobić samego rynku.

Ciekawostka: najszybciej swojej porażki spodziewają się sami superprognostycy. W ankiecie FRI z lutego 2026 r. przeciętnie typowali, że AI przegoni ich w ForecastBench do 2028 r. Eksperci, m.in. naukowcy zajmujący się AI i ekonomiści, wskazywali 2030 r., a zwykli ankietowani dopiero 2033 r.

Startupy, które sprzedają przyszłość

Mantic, czyli wyrocznia dla funduszy hedgingowych. Londyński startup założyli w 2024 r. Toby Shevlane, były badacz Google DeepMind, i Ben Day. Nie buduje własnych modeli. Bierze modele innych laboratoriów i doucza je przewidywania: testuje je na danych historycznych, ocenia i poprawia. W letniej edycji Metaculus Cup 2025 był 8., a w jesiennej, rozstrzygniętej na początku 2026 r., już 4. na ponad 500 uczestników. Latem 2026 r. był już wyżej niż każdy człowiek. Według współzałożyciela pokonał wszystkich 676 ludzi, a wyprzedził go tylko inny bot o nazwie laertes. We wrześniu zebrał 25 mln dol. od m.in. Radical Ventures, funduszu Microsoftu M12 i Balderton Capital.

Najgłośniejszy przykład to wybory w Kolumbii. Na początku turnieju Mantic dawał Abelardo De La Espriella ok. 40 proc. szans, gdy konsensus mówił o 30 proc. Kandydat wygrał. Warto jednak pamiętać, że to jeden turniej, a większość twierdzeń o skuteczności pochodzi od samej firmy i jej inwestorów. Klientów Mantic nie ujawnia. Według członka zarządu z Radical Ventures najbardziej interesują się nim fundusze hedgingowe i firmy tradingowe.

Rynki predykcyjne, czyli przyszłość jako towar. Na platformach takich jak Polymarket i Kalshi ludzie obstawiają wszystko: wybory, decyzje banków centralnych, nagrody filmowe. Cena kontraktu to w praktyce prognoza tłumu. W 2025 r. łączny wolumen obu platform przekroczył 40 mld dol., wobec 9 mld rok wcześniej. Nie jest to jednak demokratyczna wyrocznia. Według analizy „Wall Street Journal” z maja 2026 r. 67 proc. zysków na Polymarket trafia do 0,1 proc. kont, czyli niespełna 2 tys. graczy. Ponad 70 proc. użytkowników jest na minusie.

Wróżka 2.0: chatbot zamiast szklanej kuli

Druga twarz „przewidującej AI” nie ma nic wspólnego z rachunkiem prawdopodobieństwa. Za to jest znacznie bliżej zwykłych ludzi i stoi za nią duży biznes. Według firmy analitycznej Allied Market Research światowy rynek astrologii był w 2021 r. wart 12,8 mld dol., a do 2031 r. ma urosnąć do 22,8 mld dol. To komercyjna prognoza, nie twarde dane. Prawie połowa tych pieniędzy przypadała na Azję i Pacyfik.

Chiny. Gdy na początku 2025 r. eksplodował DeepSeek, młodzi Chińczycy masowo zaczęli go używać do tradycyjnego wróżenia BaZi z daty i godziny urodzenia. Tylko w lutym 2025 r. na WeChacie pojawiło się ponad 2 mln wpisów o „wróżeniu z DeepSeeka”. Według firmy iiMedia Research chiński rynek „AI-metafizyki” był w 2024 r. wart 12 mld juanów, a ponad 70 proc. użytkowników ma 18–30 lat. Tło jest prozaiczne: w marcu 2026 r. bezrobocie wśród mieszkańców chińskich miast w wieku 16–24 lat (nie licząc studentów) wynosiło 16,9 proc. Bez pracy był więc co szósty młody człowiek. Gdy brakuje pracy, rośnie popyt na pocieszenie. 

Aplikacje. Jednym z największych biznesów astrologicznych w aplikacjach jest Nebula ukraińskiej firmy OBRIO. To najlepiej zarabiająca aplikacja horoskopowa w USA według danych AppMagic z lipca 2024 r., rozwijana mimo wojny. Do tego dochodzą setki małych „AI tarotów”, zwykle z płatną subskrypcją.

Tarociści i ChatGPT. Najciekawsze badanie dotyczy ludzi z branży. Naukowcy m.in. z University of Michigan i londyńskiego Goldsmiths przepytali 12 praktyków tarota, którzy interpretują karty z pomocą AI. Badanie zaprezentowano na konferencji CHI 2026. Badani byli rozdarci. Z jednej strony traktowali chatbota jako skrót do odpowiedzi, a jego przytakiwanie dodawało im pewności siebie przy trudnych odczytaniach. Z drugiej prosili go o alternatywne interpretacje, żeby wyłapać własne uprzedzenia. Część zwracała się do AI, bo nie chciała „zawracać głowy” znajomym. Wśród tarocistów widać też opór: na części forów moderatorzy zakazali rozmowy o AI w obawie, że osłabi intuicję.

To ważna obserwacja. Chatbot ma skłonność do przytakiwania, więc jako wróżka powie raczej to, co chcesz usłyszeć. Ma też skłonność do pewnych siebie odpowiedzi tam, gdzie tarot z natury zostawia niejednoznaczność.

Polska: wróżki trzymają się mocno, a Polacy budują AI do zakładów o przyszłość

Ilu z nas chodzi do wróżki. Ostatnie duże badanie CBOS na ten temat, do którego dotarliśmy, pochodzi z 2018 r. Wynika z niego, że 45 proc. Polaków czyta horoskopy, a 15 proc. przynajmniej raz było u wróżki. Kobiety robią to ponad trzy razy częściej niż mężczyźni (22 do 6 proc.). Wśród osób rozwiedzionych lub w separacji odsetek sięga 36 proc. W 1997 r. wizytę u wróżki deklarowało 19 proc. badanych, w 2006 r. 11 proc., w 2011 r. 15 proc. Wyraźnego boomu więc nie widać, a czytelników horoskopów nawet ubyło: w 2006 r. było ich 58 proc. Tylko 3 proc. z nich zawsze stosuje się do zawartych tam rad. Wróżki przeniosły się za to do sieci, na TikToka i Instagrama. Ile dokładnie wart jest ten biznes, nie wiadomo.

Ile wart jest polski rynek przyszłości. Liczb krąży sporo, ale żadna nie jest twarda. Podobny obraz jak CBOS dało badanie SW Research na zlecenie CI Polsat na próbie 2244 osób, opisywane już w 2019 r.: horoskopy czyta ponad połowa z nas, co siódmy Polak odwiedza wróżkę, a co szósty jest przywiązany do amuletu. Tygodnik „Wprost” podaje, że wróżeniem zajmuje się w Polsce ponad 125 tys. osób, ale nie wyjaśnia, skąd ta liczba. Beata Chomątowska pisze w październikowym wydaniu „Tygodnika Powszechnego”, że usługi ezoteryczne razem z handlem akcesoriami szacuje się na 3 mld zł. Zastrzega jednak, że całkowitej wartości tego rynku nikt dotąd nie oszacował. Starsze szacunki, mówiące o 2 mld zł, pochodziły od samej branży.

Polymarket jest w Polsce zablokowany. 8 stycznia 2025 r. Ministerstwo Finansów wpisało Polymarket do rejestru nielegalnych domen hazardowych. Resort uznał go za serwis hazardowy działający bez polskiej licencji. Polscy użytkownicy mogą tylko zamykać stare pozycje. W 2026 r. podobne decyzje podjęły m.in. Czechy, a wcześniej Niemcy, Belgia, Portugalia i Rumunia.

Paradoks: polski startup buduje AI właśnie do tego rynku. Elastics założyli Szymon Pawica, absolwent nowojorskiej NYU Stern, który wcześniej pracował m.in. w banku inwestycyjnym Goldman Sachs, i Mateusz Brodowicz, który przerwał doktorat z matematyki w Houston. Startup zebrał ponad 2 mln dol., głównie od francuskiego funduszu Frst. Dołożyli się też aniołowie biznesu, w tym twórcy ElevenLabs Mati Staniszewski i Piotr Dąbkowski. 

Elastics chce ułatwić grę na rynkach predykcyjnych, czyli platformach, na których obstawia się przyszłe wydarzenia. Dwie największe to Polymarket, działający na kryptowalutach, i amerykański Kalshi, nadzorowany przez tamtejszego regulatora rynków finansowych. W Elastics wystarczy napisać zwykłymi słowami, na co chce się postawić, np. „postaw 50 dolarów na to, że Fed obniży stopy”, a AI sama złoży zlecenie na jednej z tych platform. Można też stworzyć własnego agenta AI. Taki agent śledzi newsy i sam zawiera zakłady według ustalonych zasad, np. gdy polityk opublikuje wpis w mediach społecznościowych. W maju 2026 r. platforma była jeszcze w zamkniętych testach. 

Ważne: Elastics sam niczego nie przewiduje. Daje narzędzia tym, którzy obstawiają. „Tak jak ElevenLabs buduje agentów dla głosu, my chcemy budować agentów dla tradingu” – mówi Pawica. Startup działa z Warszawy, ale spółka jest zarejestrowana w Delaware. Na początek celuje głównie w USA, gdzie przepisy wobec rynków predykcyjnych złagodniały. Europę założyciele uważają za znacznie bardziej restrykcyjną.

Czego AI nie przewidzi

Nawet najlepsze systemy nie mówią, co się stanie. Podają tylko szanse, tak jak prognoza pogody. Jeśli synoptyk zapowiada 70 proc. szans na deszcz, a jest sucho, to jeszcze nie znaczy, że się pomylił. Dał też 30 proc. szans, że padać nie będzie. Dobra prognoza to taka, przy której z 10 dni z „70 proc. szans na deszcz” pada mniej więcej w siedem. Tak samo ocenia się AI. Tylko że kto pyta „czy stracę pracę” albo „czy będzie wojna”, nie chce usłyszeć „70 proc.”. Chce usłyszeć „tak” albo „nie”. A tego uczciwie nie powie mu ani algorytm, ani nikt inny.

Najtrudniejsze, także dla AI, są pytania o zdarzenia nowe i jednorazowe. Tymczasem właśnie takie najbardziej nas obchodzą. Modele mają też skłonność do kopiowania tego, co już myśli rynek albo tłum. Trudno więc od nich oczekiwać, że wypatrzą „czarnego łabędzia”, którego nikt nie widzi.

Jest wreszcie efekt sprzężenia zwrotnego. Gdy fundusze i agenci AI zaczną masowo handlować na podstawie tych samych prognoz, prognozy zaczną wpływać na świat, który miały tylko opisywać. Wróżki znają ten mechanizm od dawna i nazywają go samospełniającą się przepowiednią.

Kto więc zna przyszłość?

Nikt, ale niektórzy mylą się mniej. W 2026 r. AI dołączyła do tej grupy: w liczeniu szans na konkretne wydarzenia według części badań dorównuje najlepszym ludziom, a w jednym turnieju ich przegoniła. Ta sama technologia, pytana o los, zachowuje się jednak jak każda wróżka: mówi z pewnością siebie i chętnie przytakuje. Jeśli więc chcesz wiedzieć, co cię czeka, zapytaj AI o liczby. Jeśli chcesz tylko usłyszeć, że będzie dobrze, możesz pytać, ale nie nazywaj tego prognozą.