Dron bojowy, który nie potrzebuje GPS? Polski spin-off wszedł do europejskiego projektu za 9,6 mln euro

XY-Sensing to warszawska firma technologiczna, która wyrosła z Politechniki Warszawskiej. Jej założyciele postawili na rozwój radarów, systemów rozpoznania i technologii walki elektronicznej. Dziś spółka uczestniczy w kilku europejskich projektach obronnych, a jej rozwiązania mają zastosowanie zarówno w systemach wojskowych, jak i cywilnych.

Niedawno XY-Sensing przedstawiła szczegóły swojego udziału w projekcie GARUDA. To europejskie przedsięwzięcie badawcze, którego celem jest opracowanie technologii dla nowej generacji autonomicznych samolotów bojowych. Polska firma odpowiada za rozwiązania, które mają pomóc takim maszynom rozpoznawać otoczenie, prowadzić działania walki elektronicznej i nawigować bez dostępu do sygnału satelitarnego.

Europejski dron ma współpracować z myśliwcami

GARUDA, czyli reconfiGurable Autonomous collaboRative UnmanneD Aircraft, to projekt, który finansuje Europejski Fundusz Obronny. Prace mają potrwać do października 2028 r. Europejskie konsorcjum chce opracować architekturę bezzałogowego samolotu bojowego nowej generacji. W branży obronnej takie konstrukcje noszą nazwę U-CCA (Unmanned Collaborative Combat Aircraft).

Nie chodzi o zwykłego drona rozpoznawczego, który operator prowadzi zdalnie za pomocą kontrolera. Projekt zakłada stworzenie podstaw dla znacznie bardziej zaawansowanej maszyny. W przyszłości taki bezzałogowiec mógłby współpracować z myśliwcami piątej i szóstej generacji, prowadzić rozpoznanie, wspierać operacje wojskowe i wykonywać część zadań autonomicznie. Jednym z założeń GARUDA jest modułowa konstrukcja. Inżynierowie chcą opracować wspólną architekturę, na podstawie której producenci będą mogli tworzyć różne wersje samolotu. Jedna mogłaby służyć do rozpoznania, inna do prowadzenia walki elektronicznej, a kolejna do wsparcia samolotów załogowych.

Takie podejście może ograniczyć koszty i czas rozwoju kolejnych konstrukcji. Zamiast projektować każdą maszynę od podstaw, producenci mogliby wykorzystywać wspólne elementy technologiczne. Na razie GARUDA pozostaje projektem badawczym. Konsorcjum nie prezentuje gotowego samolotu bojowego, ale pracuje nad architekturą systemu i planem przyszłego demonstratora.

Co polska firma wnosi do projektu GARUDA?

Jednym z największych problemów współczesnych bezzałogowców wojskowych jest zależność od systemów nawigacji satelitarnej. Podczas działań bojowych przeciwnik może zakłócić sygnał GPS lub innych systemów GNSS. Może również próbować oszukać odbiornik nawigacyjny i przekazać mu fałszywe informacje o położeniu maszyny.

Dla drona, który ma wykonywać zadania autonomicznie, oznacza to poważny problem. Musi bowiem wiedzieć, gdzie znajduje się względem otoczenia, nawet jeśli utraci dostęp do danych satelitarnych. Właśnie w tym obszarze GARUDA wykorzystuje kompetencje XY-Sensing.

Polscy inżynierowie rozwijają zaawansowane czujniki pokładowe oraz technologie, które mają wspierać nawigację w środowisku bez dostępu do GNSS. Spółka wnosi również doświadczenie w projektowaniu radarów, przetwarzaniu sygnałów i systemach walki elektronicznej. Takie rozwiązania mogą pomóc bezzałogowcom lepiej rozpoznawać otoczenie i utrzymać zdolność działania pomimo zakłóceń.

XY-Sensing pracuje także nad technologiami, które mają zwiększać odporność platformy na zagrożenia oraz wspierać jej samoobronę. Firma nie ujawniła jednak szczegółowej architektury swoich rozwiązań dla GARUDA ani wyników testów, które potwierdzałyby ich skuteczność w docelowym samolocie.

Prawie 9,6 mln euro na europejskie technologie wojskowe

Projekt GARUDA ma budżet wynoszący blisko 9,6 mln euro. Środki pochodzą z Europejskiego Funduszu Obronnego, który wspiera wspólne prace badawcze i rozwój technologii dla przemysłu obronnego. Przedsięwzięcie koordynuje francuski ośrodek badawczy ONERA. W konsorcjum uczestniczą przedsiębiorstwa i instytucje z kilku państw europejskich, m.in. Polski, Czech, Niemiec, Estonii, Belgii, Szwecji i Austrii.

W polskiej bazie projektów Krajowych Inteligentnych Specjalizacji przy XY-Sensing widnieje kwota 1 030 750 euro wnioskowanego finansowania. To ponad 4 mln zł według orientacyjnego kursu euro.

Jednym z celów GARUDA jest również zwiększenie niezależności technologicznej europejskiego przemysłu obronnego. Konsorcjum chce opracować rozwiązania, które w przyszłości ograniczą potrzebę korzystania z technologii dostawców spoza Europy.

Z Politechniki Warszawskiej do europejskich projektów obronnych

XY-Sensing powstała w 2018 r. jako spin-off Politechniki Warszawskiej. Firmę założyli naukowcy związani z Wydziałem Elektroniki i Technik Informacyjnych, którzy od lat zajmowali się technologiami radarowymi. Spółka rozwija m.in. radary pasywne, systemy obrazowania radarowego SAR i rozwiązania do wykrywania oraz śledzenia obiektów.

Jednym z opracowanych przez nią urządzeń jest miniaturowy radar, który może wykrywać i obserwować obiekty w odległości kilkuset metrów. Według informacji Politechniki Warszawskiej urządzenie waży około pół kilograma i potrzebuje mniej niż 40 W mocy. Takie rozwiązania mogą znaleźć zastosowanie nie tylko w wojsku, ale również w ochronie infrastruktury, monitorowaniu ruchu czy systemach bezpieczeństwa.

Firma rozwija też technologie dla bardziej zaawansowanych systemów wojskowych. Wcześniej dołączyła do europejskich projektów ARTURO, TIRESYAS i REACT II, które dotyczą m.in. technologii radarowych oraz walki elektronicznej. Uczestniczy również w projekcie NAVISAR, który koncentruje się na nawigacji z wykorzystaniem radaru SAR.

GARUDA jest więc kolejnym przedsięwzięciem w portfolio polskiej spółki, a nie jej pierwszym kontaktem z europejskim przemysłem obronnym.