628 mln euro na badania i innowacje. Polskie firmy i startupy mogą skorzystać z unijnego programu

Program MSCA Doctoral Networks 2026 wspiera współpracę nauki z biznesem w ramach programu Horyzont Europa. Komisja Europejska planuje sfinansować ponad 130 projektów, w których weźmie udział około 1950 doktorantów.

Firmy mogą współtworzyć programy badawcze, zatrudniać naukowców i prowadzić prace nad technologiami, które odpowiadają na potrzeby przemysłu. Konkurs obejmuje wszystkie dziedziny nauki, od biotechnologii i medycyny po energetykę, nowe materiały oraz sztuczną inteligencję.

Jak przedsiębiorstwa i startupy mogą skorzystać z programu?

MSCA Doctoral Networks nie jest klasycznym konkursem na dotacje dla startupów. Finansuje międzynarodowe programy doktoranckie, w których naukowcy prowadzą badania, zdobywają doświadczenie zawodowe i współpracują z przedsiębiorstwami. Firma może dołączyć do konsorcjum jako organizacja, która zatrudnia doktorantów i realizuje część programu badawczego. Może też uczestniczyć jako partner, który zapewnia dostęp do infrastruktury, wiedzy branżowej lub możliwości przeprowadzenia badań w warunkach przemysłowych.

Dla przedsiębiorstw szczególnie interesujący jest wariant Industrial Doctorates. Doktoranci pracują w nim pod wspólną opieką przedstawicieli uczelni i sektora pozaakademickiego. Co najmniej połowę czasu muszą spędzić poza środowiskiem akademickim, na przykład w przedsiębiorstwie.

Taki model pozwala firmie uczestniczyć w badaniach od wczesnego etapu. Przedsiębiorca może wskazać problem technologiczny, nad którym chce pracować zespół naukowców, a następnie sprawdzić możliwości zastosowania rezultatów w swojej działalności.

Czy z badań może powstać produkt?

Jednym z celów MSCA jest rozwój umiejętności, które pomagają naukowcom wykorzystać wyniki badań poza uczelnią. Program obejmuje także przedsiębiorczość, komercjalizację rezultatów oraz ochronę własności intelektualnej.

Nie oznacza to jednak, że każda firma uczestnicząca w projekcie otrzyma prawa do powstałej technologii. Zasady własności intelektualnej, wykorzystania wyników i ewentualnego licencjonowania wymagają odpowiednich ustaleń między partnerami konsorcjum. Przedsiębiorstwa mogą natomiast zyskać dostęp do międzynarodowych zespołów badawczych, specjalistycznej infrastruktury i wiedzy, której samodzielne pozyskanie wymagałoby znacznych nakładów.

Polscy naukowcy opracowali technologię. Brytyjska firma już ją wdrożyła

Przykładem komercyjnego wykorzystania wyników współpracy naukowej jest projekt BioTrainValue, który koordynuje Politechnika Łódzka. Międzynarodowy zespół pod kierownictwem prof. Szymona Szufy pracuje nad technologiami przetwarzania biomasy i odpadów w paliwa, chemikalia oraz inne produkty o wartości gospodarczej. Projekt otrzymał 993,6 tys. euro dofinansowania z programu MSCA Staff Exchanges. Uczestniczą w nim naukowcy i przedsiębiorstwa z siedmiu państw europejskich.

Jednym z rezultatów jest technologia suszenia odpadów z oczyszczalni ścieków, którą opracowała Politechnika Łódzka. Brytyjska firma PyroGenesys wdrożyła to rozwiązanie w technologii pirolizy. Współpraca przyniosła również wspólne patenty i trzy kolejne projekty międzynarodowe.

BioTrainValue korzysta z innego instrumentu MSCA niż obecny konkurs Doctoral Networks. Pokazuje jednak, jak współpraca naukowców z przedsiębiorstwami może doprowadzić do zastosowania technologii poza laboratorium.

Kto może ubiegać się o dofinansowanie?

W konkursie uczestniczą międzynarodowe konsorcja. Muszą one obejmować co najmniej trzy niezależne organizacje z trzech różnych państw członkowskich UE lub krajów stowarzyszonych z programem Horyzont Europa. Przynajmniej jedna z tych organizacji musi pochodzić z państwa UE. Wśród partnerów mogą znaleźć się uczelnie, instytuty badawcze, przedsiębiorstwa przemysłowe, małe i średnie firmy oraz startupy.

Dofinansowanie obejmuje m.in. koszty zatrudnienia doktorantów, ich mobilności, badań, szkoleń, współpracy międzynarodowej i zarządzania projektem. Nie jest natomiast swobodną dotacją na rozwój dowolnego produktu lub bieżącą działalność przedsiębiorstwa.

Do kiedy można składać wnioski?

Nabór w konkursie MSCA Doctoral Networks 2026 trwa do 24 listopada 2026 r., do godz. 17:00 czasu polskiego. Komisja Europejska planuje ogłosić wyniki w kwietniu 2027 r., a pierwsze projekty mają ruszyć w drugiej połowie przyszłego roku.

Firmy, które chcą uczestniczyć w kolejnych projektach, mogą szukać partnerów naukowych przez europejskie platformy współpracy badawczej oraz krajowe punkty kontaktowe programu Horyzont Europa. Szczegóły konkursu, dokumentacja i zasady aplikowania znajdują się na oficjalnej stronie MSCA Doctoral Networks 2026.