Tesla wydała 2 mld dolarów i nie mówi, na co. Teraz stawia fabrykę za 3 mld euro pod polską granicą
Milion aut za miedzą
„Rozbudowujemy się! Produkcja Cybercaba przychodzi do Giga Berlin!” – napisał w poniedziałek na X André Thierig, szef fabryki Tesli w Grünheide. Za wykrzyknikami stoją twarde liczby. Tesla wyda ok. 3 mld euro na nową halę, budynki pomocnicze i drugą oczyszczalnię ścieków.
Sama hala ma być większa niż cała dzisiejsza fabryka. Tesla zapowiada, że będzie to „najbardziej zaawansowana technologicznie fabryka Tesli na świecie”, zdolna wypuszczać do miliona robotaksówek rocznie. Według inżyniera z zakładu Musk osobiście zatwierdził projekt tydzień wcześniej.
Cierpliwości będzie trzeba sporo. Wniosek o pozwolenie na budowę ma trafić do urzędu przed końcem roku, łopaty wejdą na plac w pierwszej połowie 2027 r., a pierwsze auta zjadą z linii w 2029 r.
Skalę tych planów najlepiej widać na tle teraźniejszości. Giga Berlin produkuje dziś wyłącznie Model Y i celuje w 7,5 tys. aut tygodniowo. Nawet w tym tempie nie dobije do 500 tys. sztuk rocznie, które Tesla obiecywała przy otwarciu zakładu w 2022 r.
Jest też haczyk, o którym komunikaty milczą. W Unii Europejskiej auta bez kierowcy mogą dziś liczyć na najwyżej 1,5 tys. rejestracji rocznie na typ pojazdu. Fabryka powstaje więc na milion aut, a przepisy pozwalają na półtora tysiąca. W tle toczy się też zakładowa polityka: Musk powiązał inwestycję z marcowymi wyborami do rady pracowniczej i ostrzegał załogę przed wpływami związku IG Metall.
Inwestorzy przyjęli wiadomość bez emocji. We wtorek akcje Tesli zyskały symboliczne 0,1 proc. i zamknęły sesję na poziomie 380,11 dolara, choć Nasdaq tracił w tym czasie 0,74 proc.
Samochód na abonament
Zanim Grünheide w ogóle wbije pierwszą łopatę, Cybercab trafił już do sprzedaży. 13 listopada Tesla zaprosiła wybranych klientów z USA do składania zamówień. Cena to 29 990 dolarów przed podatkami, czyli najmniej, ile kiedykolwiek kosztowała Tesla. Za te pieniądze kupujemy dwuosobowy pojazd w złotym lakierze, z drzwiami otwieranymi do góry i bez żadnych elementów do kierowania.
Brak kierownicy ma jednak swoją cenę, płatną co miesiąc. Do zamówienia potrzeba 1 tys. dolarów bezzwrotnej zaliczki, a do jazdy – obowiązkowej subskrypcji autonomii za 299 dolarów miesięcznie, z pierwszym miesiącem w cenie. Bez niej auto stoi, bo człowiek nie ma w nim czym pokierować. Rocznie daje to 3 588 dolarów, ok. 12 proc. ceny samochodu. Cybercab pojedzie przy tym wyłącznie tam, gdzie działa usługa Robotaxi, a pierwsze egzemplarze mają trafić do klientów w grudniu w Austin.
Kilka godzin po ogłoszeniu nieoczekiwanie wtrącił się sam Musk. Przyznał, że abonament jest za drogi i powinien kosztować raczej ok. 115 dolarów. Zarazem Musk zapowiada, że zdecydowana większość Cybercabów i tak zostanie w rękach Tesli. Prywatny klient jest tu więc raczej dodatkiem do floty niż celem.
Cena dokładnie odpowiada obietnicy z października 2024 r., kiedy Cybercab debiutował na pokazie „We, Robot” w Hollywood. Tym razem Musk dotrzymał słowa. Seryjna produkcja w Teksasie ruszyła w kwietniu.
W grudniu 2026 roku pojazd pojawi się w Polsce na specjalnym pokazie w Warszawie.
Nocna zmiana bez kierowców
Flota, do której Cybercab ma dołączyć, właśnie przestała spać. 12 listopada Tesla ogłosiła, że jej autonomiczne taksówki jeżdżą całą dobę we wszystkich miastach, w których działa usługa. W sierpniu pracowały jeszcze 16 godzin na dobę.
Mapa szybko się zapełnia. W Teksasie Robotaxi jeździ bez kierowców w Austin, Dallas, Fort Worth, Houston i San Antonio, a na Florydzie w Miami, Orlando i Tampie. Jedynie w okolicach San Francisco nad przejazdami wciąż czuwa człowiek. Cybercaby dołączyły do floty w Austin we wrześniu, a pod koniec października stanowiły już połowę teksaskich robotaksówek. Reszta to Modele Y.
Wypowiedzenie dla Cybertrucka
Każda nowa linia produkcyjna musi kogoś wypchnąć. 6 listopada Musk napisał na X, że Tesla wygasi produkcję Cybertrucka w Giga Texas „około połowy przyszłego roku”, by zrobić miejsce dla Cybercaba. Teksaska fabryka jest jedynym miejscem, w którym powstaje ten pickup. Musk nie przesądził, czy model zniknie na dobre, ale według CNN wszystko wskazuje na to, że tak.
To cichy finał głośnego projektu. Na premierze w 2019 r. stalowa kulka miała się odbić od „pancernej” szyby, a ją rozbiła. Musk zapowiadał 250 tys. sprzedanych sztuk rocznie, a według szacunków Tesla sprzedawała ich kilka tysięcy na kwartał. Pożegnanie było jednak w duchu firmy: Cybertruck „żyje dalej w Cybercabie” – napisał na X główny inżynier projektu Wes Morrill.
Pieniądze, które nie płyną już w pickupy, szukają nowych łożysk. Pod Houston ruszyły prace ziemne pod Project Crystal Sun, fabrykę paneli słonecznych za 10,1 mld dolarów. Ma dać prawie 10 tys. miejsc pracy, a pierwsze panele mają zjechać z taśmy w 2029 r. – tym samym, w którym ruszyć ma Grünheide.
Dwa miliardy w przypisie
Wróćmy do zagadki z początku. Tej historii nie opowiedziano ani ze sceny, ani na X – trzeba jej szukać w dokumentach dla nadzoru giełdowego. W kwietniu, w ostatnim przypisie raportu kwartalnego, Tesla napisała jedno zdanie: kupuje „firmę od sprzętu AI” za maksymalnie 2 mld dolarów w akcjach. Nie podała nazwy ani opisu technologii i nie wspomniała o zakupie w liście do akcjonariuszy.
W lipcowym raporcie przyszło potwierdzenie, że transakcja jest zamknięta, za 1,95 mld dolarów. Znowu bez komunikatu i bez nazwy. Diabeł tkwi w księgowości. Na realne aktywa, czyli patent i technologię, Tesla przypisała tylko 222 mln dolarów. Pozostałe 1,73 mld dolarów to akcje uzależnione od tego, czy przejęty zespół zostanie w firmie i osiągnie wyznaczone cele. Te cele Tesla sama uznała w raporcie za „mało prawdopodobne”.
Kogo więc kupiono? Faworytem spekulacji jest DensityAI, startup od chipów założony głównie przez byłych inżynierów Tesli z zespołu superkomputera Dojo. Tesla rozwiązała ten zespół w sierpniu 2025 r. Jeśli trop się potwierdzi, wyjdzie z tego paradoks godny serialu: firma zamyka własny projekt, a kilka miesięcy później odkupuje tych samych ludzi za prawie 2 mld dolarów. Drugi kandydat to Atomic Semi, startup współzałożony przez legendę branży chipów Jima Kellera. Tesla nie potwierdziła żadnej z tych wersji.
Żeby nie pomylić kwot: to nie jest ta sama transakcja co głośna inwestycja Tesli w xAI, firmę AI Muska. Tamte 2 mld dolarów poszły na udziały, które po połączeniu xAI ze SpaceX zamieniły się w akcje SpaceX. O tamtej inwestycji Tesla mówiła otwarcie, o tej milczy.
Milczenie jest tym bardziej wymowne, że Tesla nie opływa dziś w zyski. Jej zysk operacyjny malał kwartał po kwartale, z 1,6 mld dolarów w III kwartale 2025 r. do 398 mln w II kwartale 2026 r. Portal Electrek, który jako pierwszy wyłowił przypis, pisze wprost: akcjonariusze zasługują na to, by wiedzieć, co kupiono i dlaczego jest to warte aż 2 mld dolarów.
Największa fuzja w dziejach
Być może wkrótce te pytania zadawać będą akcjonariusze zupełnie innej firmy. 12 listopada Bloomberg podał, że rozmowy o połączeniu Tesli ze SpaceX nabierają tempa, a fuzję można ogłosić już w grudniu. Strony biorą też pod uwagę początek 2027 r.
Liczby przyprawiają o zawrót głowy. Według kursów giełdowych SpaceX jest wart ok. 1,9 bln dolarów, a Tesla ok. 1,6 bln. Razem to ok. 3,5 bln dolarów i największa transakcja w historii. Byłaby prawie 20 razy większa od dotychczasowej rekordzistki, czyli przejęcia Mannesmanna przez Vodafone za ok. 180 mld dolarów.
Oficjalnie sprawą zajmują się komisje niezależnych dyrektorów, powołane w październiku w obu spółkach. Musk wyłączył się z rozmów ze względu na konflikt interesów, ale publicznie nazwał fuzję „dobrym pomysłem”. Eksperci od wynagrodzeń cytowani przez Reutersa zwracają uwagę, że połączenie mogłoby mu otworzyć szybszą drogę do kontroli nad Teslą.
Droga do finału nie będzie jednak gładka. Nathan Johnson, nowo wybrany prokurator generalny Teksasu, zapowiedział, że tak duża fuzja zasługuje na „ogromną kontrolę”. Po listopadowych wyborach Kongres przejęli Demokraci, a Musk wyłożył ok. 500 mln dolarów na kampanię strony, która przegrała. W dwa dni po wyborach akcje Tesli i SpaceX straciły ponad 12 proc., a jego majątek skurczył się o 113 mld dolarów. Wciąż pozostaje najbogatszym człowiekiem na świecie.
Tymczasem w Shenzhen
A gdzie jest w tym tygodniu sam Musk? Nie w Nowym Jorku, gdzie w środę odbywa się szczyt DealBook dziennika „New York Times”, tylko w Chinach. „Będę w Chinach, więc pojawi się cyfrowy ja” – odpisał prowadzącemu, Andrew Rossowi Sorkinowi. W Shenzhen trwają właśnie rozmowy w ramach szczytu APEC, a w zeszłym tygodniu media łączyły Muska z delegacją prezydenta Trumpa.
Cel podróży nie został ogłoszony, ale stawka jest jasna. Fabryka w Szanghaju wysłała w październiku 59 012 aut, o 66,3 proc. więcej niż rok wcześniej, przy czym aż 87 proc. poszło na eksport. Rynek spekuluje, czy wizyta przybliży wprowadzenie systemu autonomicznej jazdy Tesli na tamtejsze drogi.
Samochody? To już tylko dodatek
Gdy złożyć te elementy w całość, wyłania się obraz zupełnie innej firmy niż ta, którą znamy. Tesla po cichu kupuje startup od chipów AI i wygasza Cybertrucka. Sprzedaje auto bez kierownicy w abonamencie, a jej taksówki bez kierowców jeżdżą całą dobę. Buduje fabrykę paneli słonecznych i szykuje fuzję z firmą rakietową. Firma, która zrewolucjonizowała rynek aut elektrycznych, coraz bardziej przypomina jeden z trybów w imperium AI i robotyki Muska.
Dla nas najciekawsze jest to, że jeden z tych trybów ma się kręcić tuż za miedzą. Jeśli plan wypali, a unijne przepisy dogonią ambicje Muska, pod polską granicą stanie jedna z największych fabryk aut bez kierowcy na świecie. Jeśli nie, hala za 3 mld euro może długo czekać, aż Bruksela zmieni prawo.