Rzucili wielki fintech, by ratować ludzi przed nałogami. Połączyli siły z legendą polskiej psychiatrii

Twórcy systemów bankowych wchodzą do ludzkiej głowy

Marduk.ai nie powstał z dnia na dzień pod wpływem mody na sztuczną inteligencję. Paweł Rządziński od początku budował ten projekt na solidnym, inżynieryjnym fundamencie. Nasz rozmówca spędził ponad piętnaście lat w biznesie – najpierw w konsultingu w Accenture, gdzie od zera stawiał bank mobilny, który zdobył sto tysięcy klientów w zaledwie trzy miesiące, a potem w fintechu Meniga, gdzie od pojedynczego biurka zbudował pięćdziesięcioosobowy warszawski hub technologiczny. Właśnie tam jego ścieżki przecięły się z Wojciechem Stelmaszewskim, inżynierem po Politechnice Warszawskiej. Obaj doskonale wiedzą, czym są systemy najwyższej próby – razem budowali platformy analityczne przetwarzające dziesiątki milionów transakcji dziennie.

Ten zgrany duet postanowił jednak wykorzystać swoje umiejętności w zupełnie innej, znacznie delikatniejszej dziedzinie. Wojciech, jako mózg technologiczny całego projektu, w zaledwie pół roku postawił aplikację od pierwszej linijki kodu aż po premierę w App Store. Tyle że – jak szczerze wspomina Paweł – Marduk wcale nie miał wyglądać tak, jak wygląda dzisiaj.

Początkowy plan, który zrodził się w okolicach 2025 r., mierzył w ogólny problem przeciążonej opieki psychologicznej. Obaj założyciele chcieli po prostu dać ludziom wirtualnego psychoterapeutę opartego na sztucznej inteligencji.

– Na początku myśleliśmy z Wojtkiem o tym, żeby stworzyć firmę dającą wirtualnego psychoterapeutę AI – wspomina Paweł Rządziński. – Chcieliśmy odciążyć rynek i wytrenować model we wszystkich kluczowych nurtach, od psychodynamicznego po poznawczo-behawioralny. Chodziło o to, by użytkownik nie musiał doktoryzować się z teorii, bo to sztuczna inteligencja dobierałaby dla niego najbardziej obiecujący model pracy z emocjami.

Rzeczywistość szybko jednak sprowadziła ten pomysł na ziemię. Inżynierski zmysł podpowiedział twórcom, że tworzą coś, co w zderzeniu z prawdziwymi problemami ludzi po prostu się nie obroni.

– Szybko zorientowaliśmy się, że ówczesne modele były zbyt niedojrzałe, by dać ludziom bezpieczną, realną wartość terapeutyczną – tłumaczy Paweł. – Przede wszystkim baliśmy się jednak powierzchowności. Nie chcieliśmy wypuszczać kolejnego generycznego Chata AI, jedynie lekko podrasowanego pod psychoterapię. Postanowiliśmy więc zejść poziom niżej i spróbować rozwiązać ten problem u samego źródła, uderzając w nawyki, które najbardziej dewastują nasze samopoczucie.

Odciąć nałóg, zanim zniszczy wszystko

Zamiast więc wymyślać lekarstwo na całe zło tego świata, zaczęli badać codzienne nawyki: dietę, sen i używki. Jako pierwszy cel wybrali alkohol. Uznali, że to substancja, z którą – wbrew pozorom – najłatwiej precyzyjnie się rozprawić od strony rzetelnej edukacji. Tak powstał pierwszy całościowy program, który rozkłada relację z kieliszkiem od A do Z. Został pomyślany tak, by pomagać na dwóch frontach: osobom pijącym okazjonalnie dostarcza wiedzy potrzebnej, by świadomie ograniczyć picie albo z niego zrezygnować, a tym, u których sprawa zaszła już dalej, daje szansę na wczesne zorientowanie się w sytuacji i sięgnięcie po pomoc specjalisty.

W tym momencie Paweł i Wojciech stanęli na rozdrożu. Mogli pójść modną, bezpieczną ścieżką wellness – dodać do aplikacji liczenie kroków, kalorie i relaksujące dźwięki do snu – albo zająć się czymś znacznie trudniejszym.

– Zastanawialiśmy się, czy nie pójść w stronę aplikacji lifestylowej i dodawania modułów o śnie czy diecie, ale takich pastelowych apek jest już na rynku bez liku – wyjaśnia Paweł Rządziński. – Stwierdziliśmy, że jeśli chcemy się naprawdę wyróżnić, musimy stać się bezkompromisową, na wskroś ekspercką aplikacją poświęconą wyłącznie uzależnieniom. Zamiast liczenia kalorii na naszej mapie drogowej pojawiły się więc kolejne moduły: hazard, cukier i żywność ultraprzetworzona czy wciąż bagatelizowana nikotyna.

Szczególnie ta ostatnia to cichy problem naszych czasów. Chociaż tradycyjne papierosy w dużej mierze zniknęły z widoku publicznego, nikotyna w nowym wydaniu wciąż trzyma w garści miliony ludzi.

Żeby jednak algorytmy nie były tylko z pozoru zbiorem przypadkowych porad z sieci, w sierpniu do zespołu dołączył dr n. med. Bohdan T. Woronowicz. To absolutna legenda polskiej medycyny – psychiatra, specjalista i superwizor psychoterapii uzależnień, twórca i wieloletni kierownik Ośrodka Terapii Uzależnień w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie oraz Centrum Akmed. Z ponad 50-letnią praktyką kliniczną i wieloma książkami o uzależnieniach na koncie, dr Woronowicz objął rolę eksperta merytorycznego i został współtwórcą wszystkich programów w aplikacji. Dzięki niemu materiały w Marduk.ai liczą setki stron sprawdzonej wiedzy, której nie da się znaleźć w pięć minut w wyszukiwarce.

Z tego zderzenia technologii z półwieczem doświadczenia klinicznego powstało narzędzie, które nie zanudza akademickim językiem. To interaktywne moduły wspierane przez wirtualnego asystenta, który płynnie łączy wiedzę z programów z osobistą sytuacją człowieka po drugiej stronie ekranu.

– Naszą misją, o której mówimy dziś z pełnym przekonaniem, jest uratować miliony ludzi przed dewastującymi skutkami uzależnień – podkreśla z mocą Paweł. – Te miliony wcale nie są liczbą rzuconą na wyrost, jak mogłoby się z początku wydawać. Gdy spojrzy się na globalne statystyki uzależnień, staje się jasne, że pomoc na taką skalę jest dziś po prostu koniecznością.

Hazard w kieszeni i wstyd, który knebluje usta

Założyciele Marduk.ai nie musieli długo szukać dowodów na to, że ich narzędzie jest potrzebne. Wystarczyło spojrzeć na to, co współczesny świat i cyfrowa rzeczywistość robią z naszą psychiką. Skala zjawiska poraża, zwłaszcza gdy zestawi się tradycyjne używki z tym, co nosimy w kieszeniach.

– Mamy na świecie około 400 milionów osób z zaburzeniami związanymi z piciem alkoholu, a alkohol odpowiada za 2,6 miliona zgonów – wylicza Paweł Rządziński. – Do tego dochodzi gigantyczna liczba ludzi uzależnionych od żywności ultraprzetworzonej oraz hazard, który wylewa się ze smartfonów. Na globalnym rynku działają platformy typu Polymarket, gdzie można obstawiać dosłownie wszystko – nawet to, czy Donald Trump zbombarduje Iran. Taka powszechna dostępność wciąga w szalenie niebezpieczne mechanizmy, szczególnie bardzo młodych ludzi.

Właśnie dlatego Marduk.ai stawia sobie za cel skrócenie czegoś, co Paweł nazywa krytyczną luką czasową – czyli dystansu między momentem, w którym człowiek czuje, że traci kontrolę, a chwilą, gdy faktycznie szuka ratunku. W uzależnieniach czas to życie: im szybsza reakcja, tym większa szansa na sukces.

– Chcemy maksymalnie zmniejszyć dystans między zauważeniem problemu a sięgnięciem po właściwą pomoc, bo im później reagujemy, tym mniejsze mamy szanse na sukces – tłumaczy Paweł. – Po drodze jest jednak mnóstwo przeszkód, a największą z nich wciąż pozostaje wstyd. O ile łatwo przychodzi nam powiedzieć w towarzystwie, że jesteśmy uzależnieni od chipsów i coli, o tyle przyznanie się do alkoholu to wciąż paraliżujące tabu. A przecież to może zdarzyć się każdemu – to nie jest powód do wstydu, tylko coś, co po prostu napotkaliśmy na swojej drodze. Uzależnienie od alkoholu traktowane jest dzisiaj przez światowych specjalistów jako przewlekła choroba medyczna, podobnie, jak np. cukrzyca. Coraz więcej badań wykazuje, że bardzo ważną rolę w jej powstawaniu odgrywa tzw. układ nagrody w naszym mózgu tak samo, jak i w innych uzależnieniach substancjonalnych oraz behawioralnych (od zachowań, od czynności). Warto więc mieć świadomość, że osoby, które palą papierosy, spędzają dużo czasu na grach hazardowych, siedzą godzinami przy komputerze czy smartfonie oraz ci którzy nie potrafią opanować swoich kompulsywnych zachowań seksualnych czy związanych z zakupami – „jadą na tym samym wózku”.co „alkoholicy”.

Do tego dochodzi powszechny brak podstawowej wiedzy na ten temat. Wielu osobom często wydaje się, że picie kilka razy w tygodniu to zwykły relaks po pracy, podczas gdy pod spodem może rozwijać się już poważny problem. Nałóg nie atakuje z dnia na dzień jak grypa, która ścina z nóg i od razu zmusza do pójścia do lekarza. On sączy się powoli, latami przesuwając granice, aż wreszcie człowiek budzi się w pułapce, z której niezwykle trudno wyjść samemu.

A gdy ktoś wreszcie dojrzeje do decyzji o szukaniu pomocy, natrafia na barierę finansową. Prywatna sesja psychoterapii kosztuje dziś 200–300 złotych, co dla wielu osób jest kwotą zaporową. Poza tym wciąż brakuje nam podstawowej świadomości, że o emocje można dbać tak samo jak o formę fizyczną.

– Ludzie coraz chętniej uprawiają sport i doskonale rozumieją, że trzeba się tego nauczyć, więc bez oporów biorą trenera biegania czy instruktora na siłowni, żeby ćwiczyć bezpiecznie – zwraca uwagę Paweł Rządziński. – Natomiast o tym, że istnieje ktoś taki jak „trener od emocji”, czyli psychoterapeuta, wciąż myśli niewiele osób. Zupełnie nie zdajemy sobie sprawy, że praca z własnymi emocjami to nie fanaberia, ale sposób na to, by być po prostu lepszym człowiekiem dla samego siebie i dla swoich bliskich.

Nawet jeśli ktoś pokona wstyd, znajdzie pieniądze i zapisze się na wizytę, w gabinecie może po prostu zabraknąć chemii. Psychoterapia to nie prosta operacja chirurgiczna – tu kluczowa jest więź między dwoma ludźmi. Jeśli pacjent nie poczuje zaufania do specjalisty, po pierwszej sesji machnie ręką i już nie wróci.

Asystent bez oceniania, dostępny o trzeciej w nocy

Do tego dochodzi zwykłe, codzienne życie. Przeziębienie, nagły projekt w pracy czy choroba dziecka potrafią wybić z rytmu spotkań gabinetowych, a praca nad zmianą wymaga konsekwencji i regularności. Właśnie dlatego aplikacja ma być zawsze pod ręką. Co więcej, odkąd do zespołu dołączył dr Woronowicz, wdrożono w niej jego autorski program „Dostrzegajmy i ostrzegajmy”.

– Niezależnie od tego, z jakim uzależnieniem mamy do czynienia, program doktora Woronowicza uczy dwóch kluczowych rzeczy: jak wcześnie zauważyć problem u siebie lub u kogoś bliskiego oraz jak o tym porozmawiać, by tej osoby do siebie nie zrazić – opowiada Paweł. – Zwykle to rodzina i przyjaciele pierwsi widzą, że dzieje się coś złego, ale paraliżuje ich lęk przed wywołaniem kłótni. Uczymy więc bardzo konkretnego, pełnego empatii dialogu, bo im wcześniej padną właściwe słowa, tym większa szansa na ratunek.

Wirtualny asystent ma jedną bezdyskusyjną zaletę: jest dostępny przez całą dobę, siedem dni w tygodniu. Nie ocenia, nie mierzy wzrokiem w poczekalni. Można po prostu zamknąć się w pokoju i o dowolnej porze, w bezpiecznych warunkach, popracować nad swoimi emocjami.

Paweł stawia jednak sprawę jasno: aplikacja nie ma zamiaru udawać, że zastępuje żywego specjalistę czy psychoterapeutę.

– Nie chcemy i nie mamy zamiaru zastępować psychoterapii uzależnień, lecz maksymalnie skrócić drogę od momentu uświadomienia sobie problemu do sięgnięcia po specjalistyczną pomoc – zaznacza stanowczo Paweł Rządziński. – Jeśli ktoś korzystający z naszej aplikacji poczuje, że potrzebuje pomocy specjalisty, to świetnie – na pierwszą wizytę przyjdzie już na zupełnie innym poziomie. Rzetelna wiedza o tym, jak uzależnienie zmienia nasz mózg, emocje i ciało to ważna część procesu zdrowienia. Aplikacja daje tę bazę wiedzy od ręki, a później może po prostu codziennie uzupełniać spotkania z żywym terapeutą

W parze z tą dostępnością idzie też cena. Podczas gdy pojedyncza wizyta u lekarza czy u psychoterapeuty potrafi wydrenować portfel, abonament w Marduk.ai ustalono na zaledwie 19,99 zł miesięcznie. Jednocześnie twórcy twardo zadeklarowali, że w aplikacji nigdy nie pojawią się żadne reklamy ani śledzenie użytkowników.

Za tą technologią stoi też pełna przejrzystość naukowa. W bibliografii każdego modułu użytkownik znajdzie dokładne odnośniki do źródeł naukowych, w tym numery DOI, a każdy materiał osobiście sprawdza i zatwierdza dr Woronowicz.

Pomoc, która nie czeka na zgodę systemu

Zespół nie zwalnia tempa i szykuje kolejne nowości na najbliższe miesiące.

– Właśnie wypuściliśmy moduł poświęcony hazardowi, a za około 3-4 tygodnie pojawi się cukier – jesteśmy na etapie ostatnich, rygorystycznych testów i weryfikacji merytorycznej. Chcemy, by to narzędzie trafiło w ręce ludzi dokładnie w momencie, w którym najbardziej go potrzebują.

Kalendarz kolejnych premier ułożono pod naturalny rytm roku: program o cukrze i żywności ultraprzetworzonej zadebiutuje tuż przed świętami, gdy najłatwiej o bezrefleksyjne objadanie się, a moduł o nikotynie pojawi się zimą, wspierając noworoczne postanowienia.

Marduk.ai od razu powstał zresztą w wersji angielskiej, bo założyciele myślą o ekspansji. Pierwszym krokiem zagranicznym ma być Wielka Brytania, ale w planach jest też znacznie bardziej specyficzny rynek.

– Japonia to fascynujący, gigantyczny rynek o potężnej populacji, ale też miejsce o specyficznej kulturze – opowiada Paweł. – Z jednej strony panuje tam ogromne społeczne przyzwolenie na picie alkoholu, a z drugiej – niezwykle rozwinięty jest hazard, funkcjonujący w najróżniejszych, często przedziwnych formach. Zdecydowanie zamierzamy ten kierunek eksplorować, pozostając przy tym otwarci na współpracę z lokalnymi partnerami i instytucjami zdrowia publicznego.

Zapytany wprost, jak ludzie obracający miliardami transakcji w bankach wpadli na pomysł ratowania ludzi z nałogów, Paweł tłumaczy, że u podstaw leżała po prostu technologiczna ambicja. Przez lata obaj z Wojciechem patrzyli na to, jak zaawansowane algorytmy potrafią porządkować ogromne ilości danych finansowych. W pewnym momencie poczuli jednak, że chcą zaprząc tę samą potężną technologię do rozwiązania problemu, który widzą za każdym razem, gdy wychodzą na ulicę.

– Pracowaliśmy przy systemach, które dosłownie przetwarzają miliardy bankowych operacji i widzieliśmy potencjał sztucznej inteligencji – tłumaczy Paweł Rządziński. – Chcieliśmy wykorzystać te kompetencje w miejscu, gdzie widzieliśmy prawdziwą ludzką potrzebę, a wciąż brakuje nowoczesnych narzędzi. Przecież wystarczy wejść do pierwszego lepszego osiedlowego sklepu: na każdym kroku można kupić alkohol, papierosy, zdrapkę czy śmieciowe jedzenie. Dostęp do trucizny jest banalnie prosty, za to droga do rzetelnej wiedzy i pomocy wciąż jest długa. Uznaliśmy, że mamy unikalne umiejętności, by tę lukę wreszcie zasypać.

Ten ambitny cel ma jednak swoją cenę. Utrzymanie abonamentu na poziomie 19,99 zł miesięcznie przy drogim marketingu konsumenckim to twardy orzech do zgryzienia.

– Utrzymanie tak niskiej ceny to dla nas ogromne wyzwanie marketingowe, ale wyższa kwota po prostu kłóciłaby się z naszą misją – tłumaczy Paweł. – Chcemy, by ta pomoc była bez barier dostępna dla każdego, by nikt nie musiał zastanawiać się, czy go na to stać – 19,99 zł to mniej więcej równowartość dużej kawy w kawiarni. Zdajemy sobie sprawę, że bez wielomilionowych budżetów reklamowych będziemy rosnąć wolniej, ale stawiamy na naturalny, nieagresywny marketing. Aplikacja już teraz zdobywa coraz więcej użytkowników, co utwierdza nas w przekonaniu, że obraliśmy właściwy kurs.

Naturalnym pomysłem wydawało się więc zapukanie do polskich gmin i urzędów, które dysponują funduszami na rozwiązywanie problemów alkoholowych. Rzeczywistość urzędowa okazała się jednak ścianą nie do przebicia.

– Wydawało mi się, że współpraca z samorządami ruszy sprawnie, ale tak się nie stało – przyznaje otwarcie Paweł Rządziński. – Pukaliśmy do gmin, miast i dzielnic, a odzew był praktycznie znikomy. Zrozumieliśmy, że zamiast tracić energię na walkę z biurokracją, wolimy skupić się na social mediach i starannie dobranych influencerach. Ludzie naturalnie lgną do twórców, którzy promują trzeźwość, wychodzenie z uzależnień i zdrowe nawyki, dlatego to właśnie ten kanał będzie naszym głównym sposobem dotarcia do użytkowników.

AI z bezpiecznikiem i spokój twórców

Skoro jednak asystent AI rozmawia z ludźmi w kryzysie bez udziału lekarza, pojawia się pytanie o bezpieczeństwo. Co w sytuacji, gdy sztuczna inteligencja zacznie „halucynować” w dialogu z kimś, kto jest w kryzysie psychicznym?

– Nasz asystent został zaprojektowany tak, że przy najmniejszym sygnale zwiastującym kryzys natychmiast przerwać omawianie teorii i wskazać, gdzie szukać pilnej pomocy specjalisty – wyjaśnia Paweł. – Asystent nie prowadzi długich rozmów z osobą w kryzysie – od razu, wręcz z wyprzedzeniem, proponuje jej kontakt z człowiekiem. Ponadto w każdym naszym programie na stałe zaszyte są telefony zaufania oraz bezpośrednie namiary na ogólnodostępne placówki pomocowe.

Na koniec pozostaje kwestia pieniędzy. Do tej pory Paweł i Wojciech finansują całe przedsięwzięcie z własnej kieszeni. Choć rozmawiają już z potencjalnymi inwestorami, do niczego im się nie spieszy.

– Na stole mamy obecnie trzy zupełnie równorzędne scenariusze i do żadnego z nich na razie mi się nie spieszy – podsumowuje z uśmiechem Paweł Rządziński. – Mogę wyobrazić sobie spektakularny sukces osiągnięty organicznie, bez ani jednej złotówki od funduszy – choć wiem, że to może być po prostu klasyczna przypadłość nadmiernie optymistycznego foundera. Drugą opcją jest mniejsze finansowanie, które pozwoli nam bezpiecznie i rozsądnie wesprzeć marketing, a trzecią – duża runda na bardzo agresywne skalowanie w Polsce i za granicą. Wszystkie te ścieżki są wciąż otwarte, bo rozmowy są na razie na bardzo wczesnym etapie.

Brak presji ze strony zewnętrznych funduszy sprawia, że twórcy Marduk.ai mogą skupić się na tym, co najważniejsze: powolnym, metodycznym budowaniu narzędzia, które zamiast żerować na ludzkiej uwadze, ma realnie wyciągać ludzi z kłopotów. Dla obu założycieli to nie kolejny komercyjny eksperyment, ale życiowy projekt, w którym technologia wreszcie służy czemuś bezdyskusyjnie dobremu.