Prawo

Nowe oblicze mediacji

fot. Adobe Stock

 

Naturalną konsekwencją prowadzenia biznesu jest konflikt – z pracownikiem, podwykonawcą, klientem czy konkurentem. Zjawisko to wydaje się nieuniknione i rośnie wraz ze wzrostem przedsiębiorstwa. Skutki konfliktu mogą być bardzo dotkliwe zarówno pod względem finansowym jak i wizerunkowym. Skutecznym, szybkim i relatywnie tanim sposobem są mediacje, które za sprawą wprowadzonej w listopadzie 2019 r. tzw. „umowy dowodowej” będą teraz mogły mieć także inny wymiar.  

 Mediacja a negocjacje – podstawowe różnice

Negocjacje to proces bezpośredniego porozumiewania się stron konfliktu, którego celem jest  znalezienie i usankcjonowanie rozwiązania, satysfakcjonującego obie strony. Negocjując strony dążą do realizacji swoich interesów i osiągnięcia zamierzonego celu biznesowego lub prawnego, poprzez wzajemne rozpoznanie potrzeb, ofertowanie i ustępstwa. W odróżnieniu do mediacji widoczny wpływ na wynik negocjacji ma podłoże konfliktu i ugruntowane negatywne nastawienie do oczekiwań drugiej strony jak i personalnie do osoby adwersarza. Porozumienie stron przebiera zwykle formę ugody pozasądowej, która w przypadku jej niewykonania wymaga wdania się w spór sądowy.

Z kolei mediacje są formą polubownego i definitywnego rozwiązywania sporu w całości lub w część i to zarówno na etapie procesu jak i przed wdaniem się w spór przed sądem. W mediacjach uczestniczą strony i ich pełnomocnicy, o ile są ustanowieni, oraz jeden lub dwóch mediatorów – wybranych lub zaakceptowanych przez strony. Cechą charakterystyczną mediacji jest dążenie mediatorów do identyfikacji kluczowych oczekiwań stron oraz formułowanie rozmaitych wariantów zakończenia sporu, które zaspokajają te oczekiwania co najmniej w zasadniczej części.  

Kiedy nie wszystkie dowody muszą być brane pod uwagę

Mediacje mają swój ustalony bieg, który składa się z rozmowy mediatorów z każdą ze stron z osobna oraz rozmowy z udziałem obu stron, powtarzanych jednokrotnie albo kilkukrotnie. Efektem końcowym mediacji jest podpisanie ugody, która po jej zatwierdzeniu przez sąd, ma moc ugody sądowej. Mediacje są niejawne, dlatego mediator, strony i inne osoby biorące udział w postępowaniu mediacyjnym muszą zachować w tajemnicy fakty, o których dowiedziały się w związku z prowadzeniem mediacji. Powoływanie się w toku procesu na propozycje ugodowe, ustępstwa czy oświadczenia złożone w mediacjach nie wywołuje skutków prawnych.

- W sprawach gospodarczych, celem mediacji może być tzw. „umowa dowodowa”. Przez taką umowę Strony mogą, w sposób poufny, bezwarunkowo wyłączyć określone dowody z postępowania sądowego. Umowa dowodowa może określać także dopuszczalne środki dowodowe, przy pomocy których będą ustalane twierdzenia stron, rozłożenie ciężaru dowodu oraz twierdzenia o faktach, które strony mają udowodnić w toku postępowania lub uznają za udowodnione. Sąd z urzędu nie dopuszcza dowodów wyłączonych umową dowodową. W mojej ocenie umowa dowodowa powinna być poprzedzana mediacjami, bo często to dopiero mediacje uświadamiają stronom co faktycznie je dzieli. W przypadku braku porozumienia co do zakończenia sporu, powstaje przestrzeń do wypracowania klarownych oczekiwań procesowych i zawarcia umowy dowodowej - komentuje Marcin Kozłowski, adwokat w kancelarii Chałas i Wspólnicy.

Ile kosztuje mediacja?

Koszt mediacji jest wielokrotnie niższy niż koszt procesu. W sprawach o prawa majątkowe wynagrodzenie mediatora wynosi 1% wartości przedmiotu sporu, jednak nie mniej niż 150 złotych i nie więcej niż 2000 złotych za cały proces mediacji. W sprawach o prawa majątkowe, w których wartości przedmiotu sporu nie da się ustalić, oraz w sprawach o prawa niemajątkowe, wynagrodzenie mediatora za prowadzenie postępowania mediacyjnego wynosi za pierwsze posiedzenie 150 złotych, a za każde kolejne po 100 złotych, łącznie nie więcej niż 450 złotych. O ile strony są dobrze przygotowane, aby rozwiązać spór wystarczą nie więcej niż 3 posiedzenia.  

- Z moich doświadczeń wynika, że skuteczność mediacji jest bardzo wysoka. W znakomitej większości strony osiągają ugodę co najmniej w części, oszczędzając sobie prezentowania swoich racji w sądzie. Znacząca część sporów kończy się definitywnie w ciągu 1-2 tygodni. Mediacje to znakomita alternatywa do procesów sądowych, zarówno pod względem kosztów, czasu trwania sporu, jak również ze względu na możliwość uniknięcia długotrwałego napięcia i stresu związanego z udziałem w rozprawach i poczuciem niepewności co do ostatecznego rozstrzygnięcia – dodaje Marcin Kozłowski.

Nowe regulacje związane z umową dowodową mogą zostać usprawnione poprzez mediacje, co w konsekwencji przełoży się na skrócenie procesu i większą kontrolę nad jego przebiegiem. Przedsiębiorcy powinni pamiętać, że umowa dowodowa kształtuje ich sytuację procesową, a to wprost przekłada się na przyszłe prawa i zobowiązania strony procesy, dlatego warto mieć pewność, że podpisywany dokument będzie jednoznaczny i będzie w pełni zabezpieczał interes procesowy strony.

 

Miesięcznik „My Company Polska
PRENUMERATA

Moim zdaniem

Najczęściej czytane

25 najlepszych polskich startupów

Czy przenieść firmę za granicę

Cztery sposoby na podatki

Boom na drony

Kiedy Alexa przemówi po polsku? [TYLKO U NAS]